Tag: Liv Åse Skarstad

Ég ólst upp í 101 Reykjavík og þekki vel hvernig það er að hafa alla þjónustu innan seilingar. Fyrir rúmum tuttugu árum flutti ég hins vegar á Akranes og hef síðan þá verið stoltur íbúi landsbyggðarinnar. Það var meðvituð ákvörðun sem ég hef aldrei séð eftir. Ég valdi að búa í sterku samfélagi utan höfuðborgarsvæðisins, rétt eins og tugþúsundir annarra Íslendinga. Þess vegna snertir það mig djúpt þegar teknar eru ákvarðanir sem grafa undan þeirri búsetu.

Nýsamþykkt lög Alþingis um að fækka sýslumannsembættum úr níu í eitt eru skýrt dæmi um slíka ákvörðun. Hún er kynnt sem hagræðing og framfaraskref, en í raun er hér um að ræða hreina miðstýringu. Undir yfirskini skilvirkni er verið að færa störf, vald og þjónustu frá byggðum landsins og draga allt inn á höfuðborgarsvæðið. Þetta er gömul saga í nýjum búningi.

Sýslumannsembættin eru ekki bara stjórnsýslueiningar á blaði. Þau eru raunverulegir vinnustaðir og mikilvæg þjónusta við fólk í nærumhverfi þess. Þegar þau eru sameinuð í eina miðlæga stofnun er verið að slíta tengsl sem skipta máli, fækka störfum úti á landi og gera þjónustuna fjarlægari. Það er erfitt að sjá hvernig það á að skila „betri þjónustu við almenning“, nema almenningur sé skilgreindur eingöngu sem íbúar höfuðborgarsvæðisins.

Staðreyndin er einföld: ekki búa allir í Reykjavík, og það er vegna þess að fólk kýs að búa annars staðar. Fólk velur Akranes, Vestfirði, Norðurland, Austurland og Suðurland. Sú ákvörðun á að njóta virðingar. Í staðinn fáum við aftur og aftur skilaboð um að þjónusta og störf eigi helst heima á einu svæði landsins. Það er hroki gagnvart landsbyggðinni og þeim sem þar búa.

Ég er sérstaklega vonsvikin með þá þingmenn ríkisstjórnarinnar sem sjálfir koma af landsbyggðinni en kusu samt að styðja þetta frumvarp. Þeir vita nákvæmlega hvaða áhrif svona ákvarðanir hafa á sín heimahéruð, en kusu að fylgja flokkslínu fremur en hagsmunum fólksins sem kaus þá. Það eru mikil vonbrigði. Ég er jafnframt vonsvikin með þá þingmenn stjórnarandstöðunnar sem ákváðu að sitja hjá. Þegar verið er að taka jafn afdrifaríka ákvörðun fyrir framtíð landsbyggðarinnar er ekki boðlegt að forðast ábyrgð.

Ríkisstjórnin talar oft um byggðastefnu og jafnvægi milli landshluta. En byggðastefna sem birtist eingöngu í ræðum en ekki í raunverulegum ákvörðunum er einskis virði. Raunveruleg byggðastefna felst í því að efla opinber störf úti á landi, dreifa valdi og tryggja að þjónusta ríkisins sé aðgengileg fólki hvar sem það býr. Þetta frumvarp gerir hið gagnstæða.

Ég tala um þetta bæði sem íbúi landsbyggðar og sem bæjarfulltrúi á Akranesi. Við sveitarfélög um allt land erum stöðugt hvött til að efla samfélög okkar, skapa störf og styrkja þjónustu. En á sama tíma dregur ríkisvaldið til sín verkefni og tækifæri. Sú þróun er ekki sjálfsögð og hún er ekki óumflýjanleg. Hún er pólitísk ákvörðun.

Landsbyggðin er ekki vandamál sem þarf að einfalda eða skera niður. Hún er undirstaða Íslands. Hún á skilið þingmenn sem standa með henni þegar á reynir, ekki fulltrúa sem láta miðstýringarhugsun ráða för. Með þessari ákvörðun var stigið skref í ranga átt, og það er skylda okkar að segja það skýrt.

Ísland á að vera land fyrir alla – ekki bara fyrir þá sem búa innan 101.

Liv Ása Skarstad, stoltur íbúi landsbyggðarinnar og bæjarfulltrúi á Akranesi.

Greinin birtist fyrst á visir.is 3. febrúar 2026.

Á bæjarstjórnarfundi Akraness þann 27. janúar sl. var tekið mikilvægt skref í málefnum skammtímadvalar fyrir fötluð börn og ungmenni. Það var minnihluti Framsóknar og frjálsra sem óskaði eftir að málið yrði sett á dagskrá bæjarstjórnar – og ég fagna því að meirihlutinn varð við þeirri ósk.

Meirihluti Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks lagði fram tillögu í upphafi fundar sem fól m.a. í sér:

• að gert yrði mat á þörf fyrir skammtímavistunarúrræði,
• að skoðuð yrði uppbygging skammtímadvalar á Akranesi, m.a. á lóð við Laugarbraut 6,
• að ráðist yrði í kostnaðargreiningu, skipulags- og hönnunarvinnu,
• og að málinu yrði vísað til Velferðar- og mannréttindaráðs til áframhaldandi vinnu.

Við í minnihlutanum fögnuðum þessu framtaki. Það er jákvætt að horfa til uppbyggingar og framtíðarlausna hér heima. Um leið bentum við á eitt sem okkur fannst skipta sköpum; þörfin sjálf er þegar ljós. Hún er ekki fræðileg né óljós. Hún blasir við.

Staðreyndin er sú að 106 börn eru á biðlista eftir skammtímadvöl á Vesturlandi. Fjölskyldur finna fyrir þessu á hverjum degi. Því töldum við óþarft að stoppa lengi í greiningum á því hvort þörf væri til staðar – heldur ættum við að sýna skýran vilja til samstarfs strax.

Þess vegna lögðum við fram breytingartillögu um að ganga skrefinu lengra og fela bæjarstjóra að undirrita viljayfirlýsingu um uppbyggingu skammtímadvalar á Vesturlandi, fyrir hönd Akraneskaupstaðar. Ekki bara lýsa okkur „tilbúin til samtals“, heldur taka afstöðu í verki.

Sú breytingartillaga var samþykkt, með stuðningi eins fulltrúa úr meirihlutanum. Það skiptir máli. Það sýnir að þegar rök eru málefnaleg og markmiðið skýrt – þá er hægt að ná niðurstöðu þvert á pólitískar línur.

Ég tel þetta góðan dag fyrir börnin og fjölskyldurnar þeirra. Og líka góða áminningu um að minnihlutinn á að hafa raunveruleg áhrif, þegar hann vinnur af ábyrgð og með hag heildarinnar að leiðarljósi.

Nú höldum við áfram – með samvinnu, skýrleika og börnin í forgang.

Liv Åse Skarstad, bæjarfulltrúi Framsóknar og frjálsra á Akranesi.

Greinin birtist fyrst á skessuhorn.is 29. janúar 2026.

Undanfarið hefur verið lögð mikil áhersla á að draga fram kostnað vegna veikinda starfsmanna í hinu opinbera. Tölur eru bornar fram af þunga og notaðar sem rök fyrir því að eitthvað sé „að“ í kerfinu. Sem bæjarfulltrúi hef ég sjálf tekið þátt í þeirri gagnrýni. Það er hluti af ábyrgð kjörinna fulltrúa að fylgjast með rekstri og spyrja gagnrýninna spurninga.

Á sama tíma og þessi umræða er orðin of einföld, þá er staðreyndin sú að hún er einfaldlega hættuleg.

Við erum farin að tala um veikindi starfsfólks eins og þau séu rekstrarbrestur. Eins og fólk sé vandamálið. Sú nálgun á heima í einkarekstri þar sem markmiðið er arðsemi. Hún á ekki heima í hinu opinbera.

Hið opinbera er ekki fyrirtæki. Það er samfélag.

Starfsmenn þess eru ekki „aðrir“. Þeir eru íbúar. Þeir greiða í sameiginlega sjóði, ala hér upp börn, sinna þjónustu og bera kerfið uppi. Samband okkar við þá er ekki hefðbundið vinnusamband — heldur samfélagslegur sáttmáli.

Við vitum öll hvar mörkin liggja þegar kemur að veikindum barna. Enginn sest niður og reiknar út hvað það „kostar“ að lækna barn með krabbamein. Ég veit það af eigin reynslu. Þegar dóttir mín, Ólavía, veiktist af alvarlegu krabbameini – tvisvar með stuttu millibili – var engin umræða um kostnað í þeim skilningi. Þar ríkti algjör samstaða: við hjálpum. Punktur. Ég hef enga hugmynd um hversu miklu hefur verið varið í hennar meðferð síðustu ár. Það hleypur eflaust á hundruðum milljóna, ef ekki meira. En það skiptir einfaldlega engu máli. Í slíkum aðstæðum skipta krónur engu.

Staðreyndin er sú að ef meðferð hennar hefði verið metin út frá kostnaði, þá er ég fullviss um að hún væri ekki hér í dag.

Þessi hugsun er ekki tilviljun. Hún er meðvituð ákvörðun samfélagsins um að mannlegt líf og heilsa séu ekki mæld í krónum.

Sú ákvörðun gildir líka um fullorðna. Hún gildir líka um starfsfólk.

Þegar veikindatölur eru háar er það tilefni til að spyrja spurninga — en rangar spurningar leiða til rangra lausna. Ef við spyrjum aðeins „hvað kostar þetta?“ fáum við aðeins svar í bókhaldi. Ef við spyrjum hins vegar „hvað er að í kerfinu?“ fáum við tækifæri til raunverulegra umbóta.

Veikindi eru oft einkenni. Einkenni álags, skorts á stuðningi, ósveigjanlegra kerfa og menningar sem gerir kröfur án þess að hlúa.

Ábyrgð kjörinna fulltrúa nær ekki bara til þeirra sem fá þjónustu. Hún nær líka til þeirra sem veita hana. Ef við gleymum því erum við ekki að verja samfélagið — við erum að veikja það.

Kannski er kominn tími til að hætta að telja veikindadaga.

Og byrja að telja ábyrgðina rétt.

Liv Åse Skarstad, bæjarfulltrúi Framsóknar og frjálsra á Akranesi.

Greinin birtist fyrst á visir.is 27. janúar 2026.

Það er eitthvað fallegt við þann tíma árs þegar við setjumst niður og förum yfir fjárhagsáætlun bæjarins. Flestir sjá kannski bara töflur, línur og tölur – en fyrir mér sem bæjarfulltrúa, er þetta aðeins meira en það. Fjárhagsáætlun sveitarfélagsins er ekki bara Excel-skjöl og útgjaldaliðir. Hún er spegilmynd þess hvernig við sem samfélag viljum forgangsraða. Hverju við veljum að hlúa að. Hún segir frá gildum okkar, framtíðarsýn og þeirri ábyrgð sem við berum gagnvart fólkinu sem heldur bænum gangandi.

Við erum að koma út úr einu mesta uppvaxtarskeiði í sögu Akraneskaupstaðar. Á örfáum árum hefur bæjarfélagið tekið gríðarlegum breytingum. Hér hefur verið byggt, endurnýjað, stækkað og þróað. Við höfum fjárfest í nýjum íþróttamannvirkjum (fimleikahúsi, reiðhöll, golfskála, stórglæsilegu fjölnota íþróttahúsi), byggt við Dvalarheimilið Höfða, endurbætt báða grunnskólana og reist nýjan leikskóla. Þetta hefur verið gert samtímis og við höfum þurft að fara í umfangsmiklar viðgerðir á eldra íþróttahúsi bæjarins og ýmsum stofnunum. Þetta hefur kostað mikla peninga og fórnir – en það hefur líka verið fjárfesting í framtíðinni. Sem betur fer var bærinn vel undirbúinn og hefur ekki þurft að taka eins mikið að láni og ætla mætti. Það er merki um ábyrga fjármálastjórn og sterkan grunn.

En nú er kominn tími til að hægja á. Að setjast niður, draga andann djúpt – og hugsa um akurinn.

Tími til að hlúa – ekki aðeins að byggja

Við höfum verið dugleg að reisa og byggja, en garðurinn þarf meira en steypu og stál. Hann þarf að fá tíma, næringu og umhyggju. Ef við viljum uppskera áfram, þá verðum við að vökva. Því það sem raunverulega heldur bænum okkar uppi er ekki húsin eða mannvirkin – heldur fólkið. Starfsfólkið sem sinnir börnunum okkar, styður aldraða, heldur bænum hreinum og tryggir þjónustu við íbúa, starfsmenn stjórnsýslunnar og starfsmenn Fjöliðjunnar sem taka við dósunum okkar. Svona mætti lengi áfram telja.

Álagið hefur aukist, kröfurnar hækkað og stjórnsýslan orðið flóknari. En stuðningurinn hefur ekki alltaf fylgt með. Það er ekki áfellisdómur – heldur ákall. Það eru allir að gera sitt besta við oft erfiðar aðstæður. Nú er kominn tími til að huga að fólkinu sem bærinn byggir á. Þetta er eins og með fjölskylduna okkar, þau vita alveg að við elskum þau en stundum mættum við vera duglegri við að segja þeim það!

Ég hef oft líkt Akranesi við garð. Það dugir ekki að sá og stinga niður stiklum ef við gleymum að vökva. Þá vex illgresið og ræturnar visna. Við getum ekki ætlast til ríkulegrar uppskeru ef við hlúum ekki að jarðveginum.

Skipurit, traust og samtal

Það eru nú tvö ár síðan við hófum vinnu við nýtt skipurit. Markmiðið er gott – að gera stjórnsýsluna skilvirkari, skýrari og nær fólkinu. En teikning á blaði breytir engu ef hún er ekki lifandi. Skipurit virkar aðeins ef það er byggt á trausti, hlustun og þátttöku. Starfsfólkið þarf að skilja tilganginn og fá að taka þátt í ferlinu. Það er ekki nóg að segja fólki hvert það eigi að fara – það þarf að skilja af hverju það er á ferðinni. Þá verða breytingar ekki ógn, heldur tækifæri.

Að nýta betur, ekki skera niður

Við verðum líka að horfa heiðarlega á kostnað. Sérstaklega þann sem tengist aðkeyptri þjónustu. Það hefur verið bent á þetta í mörg ár – en lítið gerst. Nú þurfum við að spýta í lófana. Það þarf að liggja fyrir heildstæð greining á stöðunni, forgangsröðun og gagnsæi. Kjörnir fulltrúar eiga að hafa skýra mynd af raunveruleikanum – og vinna í nánu samstarfi við stjórnendur og starfsfólk. Þetta snýst ekki um niðurskurð. Þetta snýst um að nýta betur. Að taka upplýstar ákvarðanir, byggðar á gögnum, samráði og trausti.

Starfsfólk er fjárfesting, ekki kostnaður

Eitt af því leiðinlegast við fjárhagsáætlun er þegar það er stanslaust verið að tala um kostnað, kostnað, kostnað. Það er mikilvægt að líta á mannauðinn sem fjárfestingu en ekki sem kostnað sem hægt er að stilla til eftir þörfum. Með því að styðja starfsfólk í fræðslu, þróun og aukinni starfsánægju byggjum við upp sterkara samfélag. Fólk sem finnur til virðingar, hefur skýran tilgang og tækifæri til að vaxa í starfi skilar betri þjónustu og meiri stöðugleika – bæði til framtíðar og í daglegum rekstri.

Ég vil að Akraneskaupstaður sé vinnustaður sem fólk er stolt af. Staður þar sem það finnur að það skiptir máli. Þar sem virðing, samvinna og traust eru ekki slagorð, heldur raunveruleg gildi í daglegu starfi. Þegar við hlúum að fólkinu okkar, hlúum við að framtíð bæjarins.

Liðsheildin Akranes

Við þurfum líka að hætta að hugsa í einingum og sviðum – og byrja að hugsa í tengslum. Akranes er ekki safn deilda sem keppast um fjármuni, heldur eitt lið. Ég líki þessu stundum við ÍA – liðsheild sem nær árangri þegar allir vinna saman. Starfsfólk bæjarins á ekki að finna að það starfi fyrir sitt „félag“, heldur fyrir Akranesliðið. Þegar við róum í sömu átt, með trausti, gagnsæi og virðingu, þá eykst leikgleðin – og árangurinn líka.

Framtíð með hjarta

Við stöndum á tímamótum. Við höfum gert ótrúlega hluti, byggt upp sterka bækistöð og fjárfest í framtíðinni. Nú þurfum við að staldra við, endurhugsa forgangsröðun og leggja áherslu á það sem ekki sést alltaf á fjárhagsáætlun – fólkið, menninguna, samfélagið.

Það er auðvelt að tala um niðurskurð. Það kveikir þó sjaldnast eldmóð. Við þurfum að tala um uppbyggingu – um hugrekkið til að breyta, um samtal, um ábyrgð og um ást á bænum okkar. Því þegar við hlustum á hvort annað, þegar við vinnum saman í stað þess að draga í sundur, þegar við hugsum með hjartanu jafnt og hausnum – þá blómstrar bærinn. Ekki bara á pappír, heldur í lífi fólksins sem hér býr og vinnur.

Akranes er garður sem hefur vaxið hratt. Nú er tími til að vökva hann, rækta hann og leyfa honum að dafna. Þá verður uppskeran ríkuleg.

Liv Åse Skarstad, bæjarfulltrúi Framsóknar og Frjálsra á Akranesi

Greinin birtist fyrst á visir.is 12. nóvember 2025.