Maður þarf stundum að minna sig á hversu lánsöm við erum. Þrátt fyrir áskoranir lifum við í samfélagi sem er stöðugt, öruggt og byggir á traustu menntakerfi, virkri lýðræðishefð og sterkum innviðum. Þetta er ekki sjálfgefið og ekki niðurstaða tilviljana, heldur afrakstur ákvarðana sem teknar hafa verið með langtímahagsmuni að leiðarljósi. Vissulega má víða finna bresti, en það breytir ekki heildarmyndinni. Við tökumst á við áskoranir. Alltaf.
Það er eðlilegt að umræða dagsins einkennist af áhyggjum og óvissu. En það er grundvallaratriði að við sjáum tækifærin sem blasa við og veljum bjartsýni sem leiðarstef. Bjartsýni felst ekki í því að gera lítið úr vandamálum eða líta fram hjá staðreyndum, heldur í því að trúa að hægt sé að bregðast við áskorunum af skynsemi. Ef við missum trúna á eigin getu dregur úr möguleikum okkar til að bregðast við.
Í umræðu um framtíðina er gagnlegt að horfa til rannsókna og gagna fremur en yfirlýsinga og fyrirsagna á samfélagsmiðlum. Hannah Ritchie, skoskur gagnasérfræðingur við Háskólann í Oxford, hefur bent á að þótt áskoranir séu raunverulegar hafi víða náðst verulegur og mælanlegur árangur í að gera heiminn að betri stað en áður. Að hennar mati skiptir mestu máli að halda áfram að mæla, læra og laga stefnu stjórnvalda. Slík nálgun er ekki einhvers konar barnsleg bjartsýni, heldur meðvituð ákvörðun um að takast á við áskoranir af ábyrgð.
Gervigreind er þegar farin að hafa áhrif á daglegt líf, vinnumarkað og opinbera þjónustu. Við hugsum öll um hvernig gervigreindin breytir heiminum á næstu árum. Staðreyndin er að á næstu árum mun hún breyta því hvernig við vinnum, lærum, hvernig við eigum í samskiptum og hvernig fyrirtæki veita þjónustu. Fyrir Ísland er þetta bæði áskorun og tækifæri. Aukin framleiðni, skilvirkari stjórnsýsla og ný störf sem ekki ráðast af staðsetningu geta styrkt hagkerfið og aukið lífsgæði. Framsókn er öflugt landsbyggðarafl og gervigreindin getur orðið nýr slagkraftur fyrir landið allt. Smæð Íslands er kostur ef rétt er á málum haldið. Við höfum möguleika á að innleiða nýjar lausnir hratt, samræma kerfi og nýta tæknina á einstakan hátt til að bæta þjónustu. Þetta á ekki síst við um landsbyggðina, þar sem fjarvinna og stafrænir innviðir geta með áhrifaríkum hætti stutt við fjölbreyttara atvinnulíf og sterkari byggðir.
Bjartsýni felst ekki í því að afneita áskorunum, heldur í því að hafa vilja til að takast á við þær. Ef við nýtum gervigreind af ábyrgð, byggjum á þekkingu og tökum ákvarðanir með heildarhagsmuni í huga getum við styrkt samfélagið til lengri tíma. Stærsta verkefnið er að undirbúa Ísland undir þær miklu breytingar sem eru handan hornsins í mun tæknivæddari heimi en áður hefur þekkst.
Lilja Dögg Alfreðsdóttir, varaformaður Framsóknar.
Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 7. febrúar 2026.
