Categories
Greinar

Samvinnan er lykill að framförum

Deila grein

31/12/2019

Samvinnan er lykill að framförum

Traust­ir skulu horn­stein­arhárra sala;
í kili skal kjörviður;
bóndi er bú­stólpi,
bú er land­stólpi,
því skal hann virður vel.

Þannig hljóm­ar annað er­indi kvæðis Jónas­ar Hall­gríms­son­ar, Alþing hið nýja, frá ár­inu 1840. Jón­as var gjarn­an kallaður lista­skáldið góða og á mik­il­væg­an sess í menn­ingu okk­ar Íslend­inga. Dag­ur tung­unn­ar okk­ar er enda á af­mæl­is­degi skálds­ins. Jón­as á nú eins og fyrr mikið er­indi til okk­ar núlif­andi Íslend­inga enda var hann nátt­úru­fræðing­ur og nátt­úru­unn­andi. Sveitastrák­ur­inn úr Öxnadaln­um fylgdi hon­um alla tíð, alla leið til Kaup­manna­hafn­ar. Það er líka ein­kenn­andi fyr­ir Íslend­inga að vera um­hugað um landið sitt og upp­runa hvar sem þeir ala mann­inn. Jón­as á líka sér­stak­an sess í hjarta fram­sókn­ar­manna því orðið fram­sókn er nýyrði skálds­ins sem kom fyrst fram í þýðingu Jónas­ar á kennslu­bók í stjörnu­fræði. Nokkr­um ára­tug­um síðar var orðið tekið upp við stofn­un nýs flokks, Fram­sókn­ar­flokks­ins, sem er elsti starf­andi stjórn­mála­flokk­ur lands­ins. Saga flokks­ins er samof­in sögu þjóðar­inn­ar og hef­ur Fram­sókn komið að mörg­um helstu fram­fara- og um­bóta­mál­um þjóðar­inn­ar á þeirri rúmu öld sem liðin er frá stofn­un flokks­ins.

Nú er liðinn rúm­ur ára­tug­ur frá því að banka­kerfi Íslands hrundi. Marg­ir eru enn brennd­ir af því enda fólst í þessu hruni ekki síður áfell­is­dóm­ur yfir fram­ferði ís­lenskra viðskipta­jöfra og að mörgu leyti mátt­leysi kerf­is­ins til að vernda hags­muni al­menn­ings gagn­vart hátt­semi þeirra. Þessi ára­tug­ur hef­ur ein­kennst af sárs­auka­fullu upp­gjöri við þenn­an tíma og öllu því van­trausti og tor­tryggni sem hrun­inu fylgdi. Það tek­ur lang­an tíma að græða þau sár og lægja öld­ur tor­tryggn­inn­ar. Sú rík­is­stjórn sem nú er við völd var mynduð til að ná sátt í sam­fé­lag­inu, skapa jafn­vægi og vinna að mik­il­væg­um upp­bygg­ing­ar­mál­um á innviðum sam­fé­lags­ins. Og nú þegar kjör­tíma­bilið er ríf­lega hálfnað hef­ur okk­ur miðað ágæt­lega.

Fyr­ir sléttu ári höfðu marg­ir mikl­ar áhyggj­ur af þeirri hörðu kjara­bar­áttu sem við stóðum frammi fyr­ir. Und­ir­rit­un Lífs­kjara­samn­ings­ins var því stórt skref í að skapa jafn­vægi í sam­fé­lag­inu. Niðurstaða samn­ings­ins var mikið fram­fara­skref og öll­um sem þar komu að til mik­ils sóma. Samn­ingsaðilar sýndu að þeir gerðu sér grein fyr­ir þeirri miklu ábyrgð sem hvíldi á þeirra herðum. Niðurstaða samn­ing­anna var hóf­söm og hlúði fyrst og fremst að kjör­um þeirra lægst launuðu og þá ekki síst með út­spili rík­is­stjórn­ar­inn­ar í hús­næðismál­um. Því öll vilj­um við að fólk njóti al­menni­legra lífs­kjara á land­inu okk­ar. Það verður einnig að taka inn í reikn­ing­inn að á Íslandi er fé­lags­leg­ur hreyf­an­leiki mik­ill, jafn­vel einn sá mesti í heim­in­um. Þar skipt­ir góður stuðning­ur við náms­menn miklu máli og eitt mik­il­væg­asta mál þings­ins næstu mánuðina er frum­varp mennta- og menn­ing­ar­málaráðherra um nýj­an mennta­sjóð náms­manna þar sem mik­il­vægi mennt­un­ar fyr­ir þjóðfé­lagið allt er und­ir­strikað. Ég vil einnig sér­stak­lega nefna að skömmu fyr­ir jól var samþykkt frum­varp fé­lags- og barna­málaráðherra um leng­ingu fæðing­ar­or­lofs úr níu mánuðum í tólf.

Stjórn­mál eru mik­il­væg­ur þátt­ur í sam­fé­lags­gerð okk­ar. Það er í stjórn­mál­un­um sem leik­regl­ur sam­fé­lags­ins eru sett­ar. Það er í stjórn­mál­un­um sem tónn­inn er sleg­inn og drög lögð að betra sam­fé­lagi. Það er því mik­il­vægt að fólk taki þátt í stjórn­mál­um og starfi stjórn­mála­flokk­anna. Þar er grund­völl­ur­inn lagður að stefnu og sér­stök­um áherslu­mál­um sem eru mis­mun­andi eft­ir flokk­um. Stjórn­mál­in eru lit­rík eins og lífið sjálft þótt marg­ir leit­ist við að gera þau svart­hvít. Eitt er að hafa hug­sjón­ir og stefnu, annað hvernig unnið er að fram­gangi þeirra. Stjórn­mál Fram­sókn­ar eru stjórn­mál um­bóta og sátta, ekki bylt­inga. Fyr­ir mér eiga stjórn­mál að gefa fólki von, þau eiga að sam­eina fólk frek­ar en sundra. Það er líka aug­ljóst í mín­um huga að sundr­ung­in er af hinu illa og drep­ur niður þær fram­far­ir sem sam­taka­mátt­ur­inn kall­ar fram.

Stærsta verk­efni sam­tím­ans snýr að lofts­lags­mál­un­um. Skipt­ir þá engu hvort fólk tal­ar um ham­fara­hlýn­un, hlýn­un jarðar, súrn­un sjáv­ar eða neyðarástand í lofts­lags­mál­um: verk­efni okk­ar allra, ekki síst stjórn­mál­anna, er að taka með ábyrg­um hætti á lofts­lags­vand­an­um. Þá er verk­efni stjórn­mála­manna ekki hvort taka skuli á vand­an­um held­ur hvernig það er gert. Þar er að mörgu að hyggja, ekki síst þarf að huga að því að það bitni ekki á þeim sem minna mega sín. Hags­mun­ir þjóðfé­lags­ins fel­ast í því að gæta að hags­mun­um kom­andi kyn­slóða.

Við sigr­umst ekki á þess­ari ógn með því að láta hnúta­svip­una dynja á bak­inu eða með skatt­lagn­ingu eina að vopni. Við þurf­um að nýta al­menna viðhorfs­breyt­ingu til að leysa verk­efnið með hjálp vís­inda og tækni. Það er verk­efni ein­stak­linga og at­vinnu­lífs en stjórn­mál­in þurfa að varða leiðina að mark­miðinu. Það er ljóst að mark­miðinu verður ekki náð nema með sam­vinnu og sátt.

Ungt fólk, í sum­um til­fell­um á barns­aldri, hef­ur leitt umræðuna um lofts­lags­mál­in. Það er mik­il­vægt að þetta unga fólk komi með sína sterku rödd inn í stjórn­mála­flokk­ana og láti til sín taka á þeim vett­vangi. Íslensk stjórn­völd hafa lagt sig eft­ir því að hlusta á áhyggjuradd­ir unga fólks­ins og því er jarðveg­ur­inn inn­an flestra ís­lenskra stjórn­mála­flokka góður fyr­ir þetta öfl­uga hug­sjóna­fólk.

Lofts­lags­vá­in er ekki eini vand­inn sem við stönd­um frammi fyr­ir. Rík­is­stjórn­in steig mik­il­vægt skref síðastliðið vor þegar því var lýst yfir að Ísland ætlaði fyrst þjóða að banna sölu og dreif­ingu mat­væla sem inni­halda til­greind­ar sýkla­lyfja­ónæm­ar bakt­erí­ur. Vís­inda­menn hafa bent á að ef ekki verði brugðist við muni fleiri deyja af völd­um sýkla­lyfja­ónæm­is árið 2050 en deyja af völd­um krabba­meins.

Aðra aðsteðjandi hættu benti Þorgrím­ur Þrá­ins­son, lýðheilsu­frömuður og rit­höf­und­ur, á í pistli fyrr í vet­ur og það er að sam­kvæmt töl­um Alþjóðaheil­brigðismála­stofn­un­ar­inn­ar fái fjög­ur af hverj­um fimm börn­um ekki næga dag­lega hreyf­ingu. Það er því ekki síður mik­il­vægt að við, hin full­orðnu, hvetj­um börn­in okk­ar til að hreyfa sig til að byggja sterk­ari grunn fyr­ir heilsu full­orðins­ár­anna.

Fyr­ir skemmstu urðum við mörg fyr­ir áfalli þegar fár­viðri gekk yfir norðan­vert landið með skelfi­leg­um af­leiðing­um. Ofviðrið leiddi í ljós brota­lam­ir í kerf­um okk­ar og þá sér­stak­lega hvað viðkem­ur raf­orku­ör­yggi. Það er verk­efni næstu vikna að rann­saka hvað fór úr­skeiðis og koma með til­lög­ur að úr­bót­um. Fram­sókn hef­ur alla tíð lagt mikla áherslu á að tæki­færi séu jöfn hvar sem fólk kýs að búa á okk­ar stóra landi. Þar er grund­vall­ar­atriði að sam­göngu-, fjar­skipta- og raf­orku­kerfi séu öfl­ug um allt land. Við höf­um náð undra­verðum og ein­stök­um ár­angri á heimsvísu þegar kem­ur að út­breiðslu há­hraðanets og stór­sókn í sam­göngu­mál­um er haf­in. Greini­legt er að við þurf­um að horfa til efl­ing­ar raf­orku­kerf­is­ins á sama hátt og sam­hliða vinna að jöfn­um raf­orku­kostnaðar – sami dreifi­kostnaður um allt land enda auðlind­in í eigu þjóðar­inn­ar allr­ar.

Fram­sókn hef­ur sýnt það í störf­um sín­um í rík­is­stjórn­inni að flokk­ur­inn hugs­ar um hag al­menn­ings og hef­ur hug­rekki og kraft til að leysa erfið verk­efni. Íbúar höfuðborg­ar­svæðis­ins munu finna fyr­ir því þegar ráðist verður í fram­kvæmd sam­göngusátt­mál­ans en með gerð hans var ára­tuga frost í sam­skipt­um rík­is­ins og sveit­ar­fé­lag­anna úr sög­unni. Því eins og saga Íslands á lýðveld­is­tím­an­um kenn­ir okk­ur þá er sam­vinn­an lyk­ill­inn að því að bæta sam­fé­lagið.

Ég óska lands­mönn­um öll­um gleðilegs árs. Ég hlakka til að vinna áfram að um­bóta­mál­um með sterkri og fram­sýnni rík­is­stjórn.

Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra og formaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 31. desember 2019.

Categories
Greinar

Hvað knýr áfram hagvöxt?

Deila grein

30/12/2019

Hvað knýr áfram hagvöxt?

Áhugaverðir tímar eru fram undan á Íslandi vegna þeirra framfara sem eiga sér stað á sviði tækni og vísinda. Þó að hægst hafi á hagkerfinu, en gert er ráð fyrir um 1,5% hagvexti árið 2020, þá eru sóknarfæri víða. Stjórnvöld hafa mótað sína hagstjórn út frá breyttum forsendum. Fjárlög ársins 2020 voru samþykkt með halla sem nemur 0,3% af landsframleiðslu og raunvextir Seðlabanka Íslands eru 0,3% miðað við ársverðbólgu. Staða ríkissjóðs Íslands er hins vegar sterk. Heildarskuldir hafa lækkað mjög hratt frá fjármálahruni, farið úr 90% af landsframleiðslu í 20%, þ.e. hrein staða. Stöðugleikaframlög og góð efnahagsstaða hafa átt ríkan þátt í þessari þróun. Þróttur íslenska hagkerfisins er umtalsverður og hið opinbera mótar stefnu sína út frá breyttum forsendum. Íslenska hagkerfið er undirbúið og hið opinbera kemur til móts við hana með skattalækkunum í gegnum lífskjarasamninga og auknum opinberum framkvæmdum.

Til að tryggja lífsgæði á Íslandi þarf sterkt og öflugt efnahagslíf. Verkefnið fram undan er að styrkja umgjörðina sem knýr áfram framfarir og hagvöxt. Þetta er gert með því að styðja betur við menntakerfið, nýsköpun og þróun. Hagvöxtur framtíðarinnar verður í auknum mæli drifinn áfram af mannauði hvers samfélags. Þar mun samspil verk- og hugvits skipta sköpum. Ísland ætlar sér að vera leiðandi á þessu sviði. Því hefur ríkisstjórnin hafið stórsókn í menntamálum og varið miklum fjármunum til nýsköpunar. Hagsæld framtíðarinnar mun grundvallast í auknum mæli á gæðum menntunar og jöfnum tækifærum. Örar tækniframfarir krefjast þess að menntakerfið okkar geti tekist á við breytingar. Íslenskt samfélag er kjörið til þess að fást við þessar áskoranir, þar sem tæknibreytingar gagnast oft fámennum samfélögum þar sem tæknin hefur verið nýtt til að einfalda og auka skilvirkni. Til þess að nýta tækniframfarir verður þekkingargrunnurinn að vera öflugur og tilbúinn að takast á við breytta tíma. Framtíðarsýnin er sú að störf verði í auknum mæli til í gegnum nýsköpun og að starfsumhverfi fyrirtækja sé traust og hvetjandi á Íslandi.

Lilja Dögg Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 30. desember 2019.

Categories
Greinar

Framsókn til framfara

Deila grein

28/12/2019

Framsókn til framfara

Síð­asta málið sem sam­þykkt var á Alþingi á þessu ári var leng­ing fæð­ing­ar­or­lofs. Það var vel við hæfi fyrir þingið að enda á slíku fram­fara­máli, sem er allt í senn, vinnu­mark­aðs­mál, efna­hags­mál, jafn­rétt­is­mál og snýr að mál­efnum barna og er auk þess tengt lífs­kjara­samn­ing­un­um.

Í upp­hafi árs voru kjara­samn­ingar lausir á almennum vinnu­mark­aði og ýmis­legt óljóst um þróun efna­hags­mála.

Hvernig til tókst með samn­inga á almennum vinnu­mark­aði ásamt end­ur­skoð­aðri fjár­mála­stefnu rík­is­stjórn­ar­innar og lækkun stýri­vaxta leggur grunn að stöð­ug­leika og jafn­vægi í efna­hags­líf­inu.

Þrátt fyrir fjöl­margar ákvarð­anir og afgreiðslu „stórra“ mála á þingi, eins og rík­is­fjár­mála­á­ætl­un­ar, fjár­laga, sam­göngu­á­ætl­un­ar, heil­brigð­is­á­ætl­unar og fjar­skipta­á­ætl­un­ar, áfram­hald­andi upp­bygg­ingu heil­brigð­is- og mennta­mála, aðgerðir í lofts­lags­málum og veru­lega raunaukn­ingu útgjalda til þess­ara mála­flokka þá má færa fyrir því rök að end­ur­skoðun rík­is­fjár­mála­stefnu og mik­il­vægi lífs­kjara­samn­inga skipti sköpum fyrir fram­vindu efna­hags­lífs­ins og allra ann­arra mik­il­vægra mála­flokka.

Óveðrið sem gekk yfir nú í des­em­ber kallar á fjöl­þætta vinnu, en afleið­ingar þessa ham­fara­veð­urs sitja djúpt í hug­skoti okkar og hafa enn mikil áhrif á dag­legt líf fólks í byggð­unum sem verst urðu úti.

Það er aldrei nóg að hafa skýra sýn og stefnu um þróun sam­fé­lags­ins og mál­efna.  Stjórn­völd þurfa alltaf að vera við­búin óvæntum atburð­um, hvort sem þeir eru af manna­völdum eða nátt­úr­unn­ar. Frétta­flutn­ingur af meintri spill­ingu Sam­herja við Afr­íku­strend­ur, skók okkur öll. Málið er í rann­sókn hjá hér­aðs­sak­sókn­ara og skatt­rann­sókn­ar­stjóra, og við ætl­umst öll til þess að það verði rann­sakað til hlýt­ar.

Sam­spilið er dýr­mætt

Eftir langt sam­fellt hag­vaxt­ar­skeið, stöðugt verð­lag og auk­inn kaup­mátt allt frá árinu 2011, stöndum við frammi fyrir þeirri áskorun að mæta minnk­andi hag­vexti og óvissu í efna­hags­horf­um. Hag­sveiflan hefur áhrif á atvinnu­lífið og heim­il­in.

Rík­is­fjár­mála­stefnan hefur það meðal ann­ars að mark­miði að stuðla að jöfnum hag­vexti og draga úr sveifl­u­m.  Þess vegna end­ur­skoð­aði rík­is­stjórnin fjár­mála­stefn­una.  Þegar hægir á og við finnum fyrir því í rekstri fyr­ir­tækja og í heim­il­is­bók­hald­inu er mik­il­vægt að rík­is­sjóður gefi eftir af sinni afkomu í stað þess að fara í sárs­auka­fullar aðhalds­að­gerð­ir.  Það er það sem rík­is­stjórnin gerði mögu­legt með end­ur­skoð­aðri fjár­mála­stefn­u.

Rík­is­stjórnin skóp svig­rúm til að fram­fylgja áætl­unum um fyr­ir­hug­aðar fram­kvæmd­ir, fjár­fest­ingar og þjón­ustu og fjár­lögin 2020 eru því í sam­ræmi við rík­is­fjár­mála­á­ætl­un. Í fyrsta sinn í hag­sög­unni sjáum við nú fjár­mála­stefnu stjórn­valda vinna með pen­inga­stefn­unni og vinnu­mark­aðn­um.

Traustar und­ir­stöður rík­is­fjár­mála eru lyk­ill að því að geta mætt sveiflum og áskor­unum sem þeim fylgja.  Áherslan hingað til á að greiða niður skuldir og lækka vaxta­byrði hefur styrkt stöðu rík­is­sjóðs, sem stendur nú öfl­ugur og  gefur okkur mögu­leika á við­spyrnu og dýr­mætu sam­spili við pen­inga­stefnu og vinnu­mark­að. Færið er nýtt í fjár­lögum 2020, til þess að sækja fram og halda áfram að byggja upp inni­viði sam­fé­lags­ins og búa í hag­inn fyrir kom­andi kyn­slóð­ir.

Stöð­ug­leiki er grund­völlur fram­fara

Með lífs­kjara­samn­ing­unum urðu viss tíma­mót á vinnu­mark­aði og full­yrða má um mik­il­vægi þeirra sem grund­völl að efna­hags­legum og félags­legum stöð­ug­leika. Aðilar vinnu­mark­að­ar­ins eiga hrós skilið fyrir ábyrga nálg­un.  Auð­vitað þurfti frek­ari for­send­ur, vaxta­lækk­anir sem hafa gengið eft­ir, og afger­andi fram­lag stjórn­valda.

Aðgerðir stjórn­valda í tengslum við kjara­samn­ing­ana falla vel að stefnu Fram­sókn­ar.  Þar er vert að draga fram lækkun á tekju­skatti ein­stak­linga með við­bót­ar­skatt­þrepi einkum til þess að auka ráð­stöf­un­ar­tekjur tekju­lægri hópa. Hækkun á greiðslum og leng­ingu fæð­ing­ar­or­lofs.  Barna­bætur og skerð­ing­ar­mörk þeirra eru hækk­uð.  Marg­vís­legar umbætur í hús­næð­is­mál­um, fram­lög aukin til félags­legs hús­næðis og átak í upp­bygg­ingu hús­næðis á lands­byggð­inni. Atvinnu­leys­is­bætur eru hækk­aðar og trygg­inga­gjald lækk­að.

Sam­staða

Elja, þraut­segja og sam­taka­máttur ein­kennir gjarnan okkur Íslend­inga þegar mikið liggur við.  Það er stutt síðan aftaka­veður gekk yfir og á reynd­i.  Þrátt fyrir tím­an­legar spár og við­bún­að, yfir­lýstu hættu­stigi, var veð­ur­ham­urinn slíkur að reynd­ist mann­skaða­veð­ur. Það er átak­an­legt og vekur sam­kennd að hlusta á frá­sagnir af bar­átt­unni sem háð var við nátt­úru­öfl­in. Þá voru veik­leikar í inn­viða­kerfum afhjúpaðir svo um mun­ar.  Sam­taka­mátt­ur­inn birt­ist ekki síst í fram­lagi við­bragðs­að­ila og fjöl­margra sjálf­boða­liða björg­un­ar­sveit­anna og Rauða Kross­ins sem verður seint full­þakk­að.

Eftir stendur að fara þarf ítar­lega yfir það sem brást, veik­leik­ana í  raf­orku- og fjar­skipta­kerf­um,  og bregð­ast skipu­lega við.  Átaks­hópur á vegum rík­is­stjórn­ar­innar vinnur nú að til­lögum til úrbóta. Sam­staðan er mik­il­væg og áorkar miklu en við verðum líka að vinna úr afleið­ing­unum þannig að við verðum öll betur und­ir­búin næst.

Mann­gildi ofar auð­gildi

Fram­sókn leggur ávallt áherslu á jöfnuð og jafn­rétti á öllum sviðum og að tryggja vel­ferð allra lands­manna óháð efna­hag og búset­u.

Til þess þarf upp­bygg­ing grunn­inn­viða að vera í önd­vegi. Til merkis um það eru stór­aukin fram­lög til sam­göngu­fram­kvæmda um allt land, sam­göngusátt­máli höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins, frum­varp mennta­mála­ráð­herra um mennta­sjóð og áherslur félags- og barna­mála­ráð­herra á mál­efni barna.

Rík­is­stjórnin hefur á kjör­tíma­bil­inu aukið útgjöld til heil­brigð­is­mála og einn lyk­il­þátta heil­brigð­is­stefn­unnar er jafnt aðgengi að þjón­ustu óháð efna­hag og búset­u.

Frá ára­mótum verður áfram dregið úr greiðslu­þátt­töku sjúk­linga. Komu­gjöld á heilsu­gæslu verða lækkuð og stefnt að því í áföngum að fella þau alveg niður en eins og hingað til greiða börn, örorku- og elli­líf­eyr­is­þegar ekki komu­gjöld.

Heil­brigð­is­ráð­herra kynnti á dög­unum fjöl­mörg önnur áform, sem fjár­mögnuð eru í rík­is­fjár­mála­á­ætlun til næstu ára m.a auknar nið­ur­greiðslur fyrir tann­lækna­þjón­ustu og lyf, til­tekin hjálp­ar­tæki og rýmkun reglna um ferða­kostn­að.

Í leit að bættu sam­fé­lagi hættir okkur til að horfa einkum til efna­hags­legra þátta eins og lands­fram­leiðslu og hag­vaxt­ar. Skiln­ingur hefur jafnt og þétt auk­ist á nauð­syn þess að horfa sam­hliða til ann­arra ekk­ert síður mik­il­vægra þátta eins og heilsu, mennt­un­ar, hús­næð­is, vatns- og loft­gæða ofl. umhverf­is- og félags­legra þátta, sem hafa mikil áhrif á okkar dag­lega líf.

Mik­il­vægt er að mæla þessa þætti m.a. til þess að bæta stefnu­mótun og ákvörð­una­töku á vett­vangi rík­is­fjár­mála.

Til­lögur þverpóli­tísks hóps á vegum rík­is­stjórn­ar­innar um þróun og fram­setn­ingu mæli­kvarða um aukna hag­sæld og lífs­gæði sam­rým­ast því afar vel stefnu og grunn­gildum Fram­sókn­ar.

Þing­flokkur Fram­sóknar óskar öllum lands­mönnum gleði og far­sældar á nýju ári.

Willum Þór Þórsson, alþingismaður Framsóknar í Suðvesturkjördæmi, for­maður fjár­laga­nefndar og starf­andi Þing­flokks­for­maður Fram­sókn­ar.

Greinin birtist fyrst á www.kjarninn.is 27. desember 2019.

Categories
Greinar

Framfaraskref til handa fjölskyldum og börnum

Deila grein

27/12/2019

Framfaraskref til handa fjölskyldum og börnum

Um síðustu áramót breytti ég embættistitli mínum í félags- og barnamálaráðherra. Ég vissi að við Íslendingar værum að gera margt vel þegar kemur að aðbúnaði barna en hafði þó orðið var við glufur íkerfinu. Í samvinnu við fjölda fólks hefur náðst ótrúlegur árangur á þessu eina ári sem nú er að líða og eru komnar útlínur að nýju velferðarkerfi fyrir börn á Íslandi. Því er meðal annars ætlað að grípa þau börn og fjölskyldur sem á þurfa að halda fyrr en verið hefur og tryggja öllum sveitarfélögum möguleika á markvissum stuðningi við innleiðingu Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þá verður öllum sveitarfélögum á landinu boðið að nýta sér svokallað mælaborð um velferð barna. Það var þróað af Kópavogsbæ í samstarfi við UNICEF á Íslandi og félagsmálaráðuneytið og gerir stjórnvöldum kleift að greina tölfræðigögn sem til eru um velferð barna og nýta við stefnumótun, fjárhagsáætlanagerð og ákvarðanatöku.

Mikil vinna liggur að baki þessum verkefnum en sérstaklega ánægjuleg er sú þverpólitíska samstaða sem hefur myndast um mikilvægi þess að setja fjölskyldur og börn í forgang.

Eitt helsta áherslumál mitt í embætti hefur frá upphafi verið að endurreisa fæðingarorlofskerfið og því afar gleðilegt að Alþingi skyldi fyrir jólin ná að samþykkja frumvarp mitt þess efnis að lengja fæðingarorlof í tólf mánuði. Hámarksgreiðslur í fæðingarorlofi hafa þegar verið hækkaðar en auk þess stendur heildarendurskoðun laga um fæðingar- og foreldraorlof yfir og lýkur á næsta ári. Bind ég vonir við að hún skili frekari umbótum.

Fjölskyldan er mikilvægasta eining samfélagsins og til þess að tryggja velferð barna er mikilvægt að horfa á aðstæður fjölskyldna í heild. Margt spilar þar inn í eins og efnahagur heimilanna og húsnæðismál en auk þess þarf að gæta að hlutum eins og jafnvægis atvinnu- og fjölskyldulífs. Allt eru þetta mál sem ég ætla mér að taka enn fastari tökum á nýju ári.

Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.

Greinin birtist í Fréttablaðinu 27. desember 2019.

Categories
Greinar

Börn og ungmenni í forgrunni

Deila grein

27/12/2019

Börn og ungmenni í forgrunni

Um síðustu áramót breytti ég embættistitli mínum í félags- og barnamálaráðherra. Er það í fyrsta sinn á Íslandi sem embættistitill ráðherra vísar til málefna barna. Við Íslendingar gerum mjög margt vel þegar kemur að velferð barna en ég hef, engu að síður, orðið var við brotalamir og glufur í kerfinu. Þá eru sífellt að koma fram nýjar rannsóknir sem sýna fram á að barnæskan og velferð barna skipti sköpum þegar kemur að því að byggja upp sterka einstaklinga til framtíðar og þar með heilbrigt og virkt samfélag. Sannast með því gamla máltækið um að lengi búi að fyrstu gerð og er ég þeirrar skoðunar að besta fjárfesting sem samfélag getur ráðist í sé að hlúa vel að börnum. Sú fjárfesting er ekki einvörðungu góð þegar litið er á bætta líðan og virkni einstaklinga í samfélaginu, heldur einnig á fjárhagslegan mælikvarða.

Endurskoðun á þjónustu við börn
Á þessu eina ári sem brátt er á enda hefur margt áunnist. Unnið hefur verið að endurskoðun og samþættingu á allri þjónustu við börn og er útlínur að nýju velferðarkerfi þeim til handa að verða til. Því er meðal annars ætlað að grípa börn sem á þurfa að halda fyrr en verið hefur og bjóða strax í upphafi fram viðeigandi stuðning og aðstoð. Mikil vinna liggur þarna að baki en einn lykillinn að því að svo stórar breytingar geti orðið að veruleika er sú þverpólitíska samstaða sem hefur myndast um mikilvægi þess að setja börn í forgang. Formlegu samstarfi á milli ráðuneyta sem fara með málefni barna hefur verið komið á fót en auk þess er þverpólitísk þingmannanefnd í málefnum barna að störfum. Þá hafa sérfræðingar í málefnum barna úr öllum áttum lagt mikið af mörkum.

Stórsókn í barnavernd
Þó endurskoðunin fari fram á öllum þjónustustigum hefur, eins og gefur að skilja, verið lögð sérstök áhersla á að styrkja barnaverndarkerfið fyrir þau börn sem höllustum fæti standa. Með nýrri framkvæmdaáætlun í barnavernd, sem lögð var fram í vor, var blásið til stórsóknar en markmið hennar er að efla grunnvinnslu barnaverndarmála svo hægt verði að koma að vanda barna eins fljótt og auðið er. Hún gerir ráð fyrir aukinni samvinnu og samstarfi á milli ríkis og sveitarfélaga og er ætlað að auka framboð gagnreyndra úrræða svo um munar.

Sjónarmið barna og ungmenna fá aukið vægi
Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna fagnaði 30 ára afmæli í nóvember síðastliðinn. Í tilefni afmælisársins hef ég lagt sérstaka áherslu á að leita leiða til að auka þátttöku barna og ungmenna í stefnumótun og ákvarðanatöku stjórnvalda.

Í því skyni var afar ánægjulegt að vera viðstaddur fyrsta Barnaþing umboðsmanns barna sem haldið var í Hörpu í nóvember en niðurstöður þess voru afhentar ríkisstjórn í þinglok og munu hafa bein áhrif á aðgerðaráætlun sem er í undirbúningi í félagsmálaráðuneytinu um aukna þátttöku barna og ungmenna í stefnumótun og ákvarðanatöku. Hún byggir á samþykkt ríkisstjórnarinnar frá því í vor um að allar stórar ákvarðanir sem og lagafrumvörp sem varða börn skuli rýnd út frá áhrifum á stöðu og réttindi þeirra. Erum við í þeim efnum komin lengra en margar aðrar þjóðir. Þá hefur á árinu farið fram vinna við hvernig raungera skuli þátttöku barna á markvissan hátt í stefnumótun og ákvarðanatöku stjórnvalda og ég hef nýverið undirritað samning við Landssamband ungmennafélaga um formlegt samstarf í þeim efnum.

Öll sveitarfélög á Íslandi verði barnvæn
Við stöndum á krossgötum hvað varðar þjónustu við börn á Íslandi. Aukinn skilningur er að verða á því að raddir barna og Barnasáttmálinn eigi að liggja til grundvallar allri þjónustu og ákvörðunum sem varða líf yngri kynslóða. Til að undirstrika það má nefna að nýlega gekk félagsmálaráðuneytið til samninga við UNICEF um þátttöku í verkefninu Barnvæn sveitarfélög UNICEF undir formerkjunum Barnvænt Ísland með það að markmiði að tryggja aðgengi allra sveitarfélaga að stuðningi við innleiðingu Barnasáttmálans.

Mikilvægi þessa er ótvírætt. Börn sækja að stærstum hluta sína nærþjónustu til sveitarfélaga. Til að tryggja raunverulega barnvænt samfélag þurfa börn að njóta þeirra réttinda sem Barnasáttmálinn kveður á um í sínu nærumhverfi á degi hverjum og því þarf innleiðingin ekki hvað síst að fara fram á þeim vettvangi.

Mælaborð um velferð barna
Samhliða því að bjóða sveitarfélögum að gerast barnvæn verður þeim boðið að nýta sér svokallað mælaborð um velferð barna. Mælaborðið er þróunarverkefni á vegum Kópavogsbæjar, félagsmálaráðuneytisins, Köru Connect og UNICEF á Íslandi. Með notkun mælaborðsins munu sveitarfélög geta greint með markvissum hætti þau tölfræðigögn sem til eru um velferð barna innan sveitarfélagsins og nýtt við stefnumótun, fjárhagsáætlanagerð og ákvarðanatöku. Markmiðið er að aðgerðir innan sveitarfélaga verði markvissari og nýtist þar sem þeirra er raunverulega þörf. Mælaborðið er nýjung sem eftir er tekið en það hlaut nýverið alþjóðleg verðlaun UNICEF fyrir framúrskarandi lausnir og nýsköpun í nærumhverfi barna.

Endurreisn fæðingarorlofskerfisins
Eitt helsta áherslumál mitt í embætti hefur frá upphafi verið að endurreisa og efla fæðingarorlofskerfið. Hámarksgreiðslur hafa þegar verið hækkaðar og samþykkt hefur verið að lengja fæðingarorlof úr níu mánuðum í tólf. Samhliða fer fram heildarendurskoðun laganna sem lýkur á næsta ári og mun án efa leiða til frekari umbóta.

Á árinu sem er að líða hef ég skynjað mikinn vilja til breytinga og hefur fólk verið tilbúið að leggjast árarnar með mér. Öðruvísi hefðum við ekki áorkað svo miklu. Ástæðan er í mínum huga sú að við getum flest verið sammála um að vilja gera betur fyrir börnin okkar.

Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.

Greinin birtist í Morgunblaðinu 27. desember 2019

Categories
Greinar

Ísland í fremstu röð II

Deila grein

23/12/2019

Ísland í fremstu röð II

Í upphafi 20. aldarinnar stóð íslenska þjóðin á tímamótum. Hún stefndi að því að ráða sínum málum sjálf og framfarir í menntamálum voru nauðsynlegar til að þjóðin gæti staðið undir sjálfstæði sínu. Forystufólk þessa tíma var mjög meðvitað um mikilvægi menntunar enda hófst stórsókn í skólamálum með stofnun gagnfræðaskóla í þéttbýli og héraðsskóla í strjálbýli, Háskóli Íslands var settur á laggirnar 1911 og fræðslulög 1907. Með þessu hugarfari sóknar þurfum við að fara inn í 21. öldina. Menntun verður lykillinn að tækifærum framtíðarinnar og því tel ég nauðsynlegt að fara í þær umbætur og aðgerðir sem hér eru kynntar.

Hugarfar nemenda til menntunar
Jákvætt viðhorf til eigin getu hefur mikil áhrif á árangur. Þeir nemendur sem álíta að hæfileikar þeirra og hæfni séu föst stærð eru líklegri til þess að gefast upp á flóknari verkefnum og vilja forðast erfiðleika og áskoranir. Niðurstöður sýna að 73% íslenskra nemenda sem tóku þátt í síðustu PISA-könnunarprófunum eru með svokallað vaxtarviðhorf; þau trúa að með vinnusemi, góðum aðferðum og hjálp frá öðrum geti þau þróað hæfni sína og getu. Þetta hugarfar er bæði dýrmætt og gagnlegt því af því leiðir að auðveldara er að bæta árangur nemenda. Til að koma Íslandi í fremstu röð í menntamálum er brýnt að skoða alla þá þætti sem geta aukið möguleika hvers nemanda því allir geta lært, og allir skipta máli.

Fagráð stofnuð
Brýnt er að auka fagþekkingu og styðja við starfsþróun kennara í þeim efnum. Ég hef nú þegar skipað öflugt fagráð í stærðfræði og hyggst gera slíkt hið sama fyrir íslensku og náttúrufræði. Fagráðin verða skipuð okkar færasta fólki og er markmið þeirra að gera tillögur um eflingu námssviðanna, starfsþróun, námsgögn og aukna samfellu allra skólastiga. Fagráðin munu einnig vera Menntamálastofnun til ráðgjafar við mótun og útfærslu námsgagna, verkefna um eflingu náms- og kennsluhátta, starfsþróun og ráðgjöf í skólum.

Fjölgum tímum í náttúrufræði
Á Íslandi eru fæstar kennslustundir í móðurmáli á miðstigi grunnskóla miðað við hin norrænu löndin og því viljum við breyta líkt og fjallað var um í síðustu grein minni. Sama er að segja um náttúrufræði, Ísland er með fæstar kennslustundir af Norðurlöndunum í náttúrufræði á unglingastigi og ef við horfum lengra eru kenndir 160% fleiri tímar í náttúruvísindum á miðstigi í Eistlandi en hér á landi. Við ætlum að leggja aukna áherslu á mikilvægi þessara greina í viðmiðunarstundaskrá. Aðstæður til kennslu í náttúruvísindum hér á landi eru einstakar og brýnt að leita leiða til þess að nýta þau tækifæri betur til fræðslu fyrir nemendur í grunnskólum. Ísland hefur alla burði til að vera leiðandi á sviði náttúruvísinda enda eigum við vísindamenn á heimsmælikvarða, m.a. á sviðum jökla- og eldafjallarannsókna, hafrannsókna og loftslagsmála og það verður kappsmál okkar að fjölga starfandi kennurum í náttúrufræði. Aðgerðir sem miða að eflingu þessara greina hyggjumst við vinna í góðu samráði, ekki síst við nemendurna sjálfa.

Starfsþróun kennara og skólastjórnenda
Við horfum til þess að stórefla starfsþróun kennara og skólastjórnenda hér á landi með markvissum hætti í samstarfi meðal annars við Kennarasamband Íslands, kennaramenntunarstofnanir, skólastjórnendur og Samband íslenskra sveitarfélaga. Öflug starfsþróun kennara er grundvöllur framfara í menntakerfinu okkar og mikilvægur liður í því að gera starfsumhverfi kennara framúrskarandi. Ekki hefur legið fyrir sameiginleg framtíðarsýn á málefni starfsþróunar t.d. milli ólíkra skólastiga og rekstraraðila skóla en nú eru komnar fram tillögur í þá veru. Tillögurnar eru fjölbreyttar og tengjast m.a. ráðuneytinu, sveitarfélögum, menntun kennara og skólunum sjálfum. Það er mjög dýrmætt að fá þær til umfjöllunar og útfærslu, ekki síst í samhengi við ný lög um menntun og hæfni kennara og skólastjórnenda sem taka munu gildi í ársbyrjun 2020.

Eflum menntarannsóknir
Starfræktir eru margir sjóðir sem veita styrki til málefna sem heyra undir mennta- og menningarmálaráðuneytið. Einnig er fyrir hendi Félag um menntarannsóknir (FUM) sem stendur fyrir umræðu um menntarannsóknir og kemur að útgáfu Tímarits um menntarannsóknir. Meðal markmiða félagsins er að efla þekkingu og færni félagsmanna til að leggja stund á rannsóknir á menntamálum og stuðla að útbreiðslu þekkingar á rannsóknum og þróunarstarfi. Breytingar á menntakerfi og menntastefna þurfa að byggjast á rannsóknum og því hyggjumst við leita leiða til að efla menntarannsóknir í samvinnu við háskóla, FUM, Kennarasambandið og Samband íslenskra sveitarfélaga. Stefna stjórnvalda í vísindamálum í gegnum innlenda samkeppnissjóði þarf einnig að taka mið af áherslu á menntarannsóknir á Íslandi.

Íslenskan í sókn
Aðgerðaáætlun sem byggist á þingsályktun um hvernig efla megi íslensku sem opinbert mál hér á landi verður kynnt á næstu misserum. Meðal þeirra aðgerða sem þar eru sérstaklega tilgreindar eru mótun tillagna um stuðning við starfsemi skólabókasafna, þróun og aðgengi að rafrænu kennsluefni í íslensku, endurskoðun fyrirkomulags námsgagnagerðar og hvernig styrkja megi stöðu nemenda með annað móðurmál en íslensku og stuðla að jákvæðri umræðu og fræðslu í samfélaginu um fjölbreytileika tungumálsins. Þar er einnig fjallað um mikilvægi læsis og lesskilnings fyrir tungumálið okkar. Lesskilningur leggur grunn að öðru námi og markmið okkar er að leggja mun meiri áherslu á þjálfun hans í öllum námsgreinum því ef hugsun og skilningur á móðurmálinu er frjór og fjölbreyttur erum við betur í stakk búin til þess að læra og meðtaka aðra þekkingu.

Skýrara námsmat
Það er áherslumál okkar að efla námsmat og endurgjöf til nemenda og kennara. Ljóst er að miðla þarf betur til nemenda, foreldra og skólafólks hvernig haga skuli námsmati og notkun hæfniviðmiða í grunnskólum. Mikið er í húfi að allir geti nýtt sér þau og að framsetning þeirra og endurgjöf skóla sé skýr og skilvirk; þannig er líklegra að allir nái betri árangri í námi. Á næstunni munum við kynna tillögur sem að því lúta og niðurstöður könnunar sem gerð var á innleiðingu aðalnámskrár grunnskólanna. Einnig verða brátt kynntar tillögur starfshóps um markmið og hlutverk samræmdra könnunarprófa. Sú gagnaöflun og greiningarvinna sem hefur átt sér stað að undanförnu mun nýtast vel við að efla menntakerfið okkar. Fjölmargir hafa komið að þeirri vinnu og kann ég þeim góðar þakkir fyrir mikilvægt framlag.

Okkar bíða spennandi verkefni
Niðurstöður síðustu PISA-könnunar sýna okkur að meirihluti íslenskra nemenda hefur sterka hvöt til þess að ná góðum tökum á verkefnum, trú á getu sinni, þau setja sér metnaðarfull markmið, leggja mikið upp úr mikilvægi menntunar og eru líkleg til að klára háskólanám. Okkar bíða sannarlega spennandi verkefni og mörg þeirra eru vissulega flókin. En með réttu hugarfari og trú á verkefnunum sem fram undan eru mun árangurinn ekki láta á sér standa. Setjum markið hátt og vinnum að því saman að vegur þjóðarinnar og tækifæri séu tryggð. Styrkjum menntakerfið með markvissum aðgerðum sem tryggja að lífskjör og velsæld verði góð á 21. öldinni.

Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist í Morgunblaðinu 23. desember 2019.

Categories
Fréttir

Tekju- og eignamörk leigjenda almennra íbúða hækkuð

Deila grein

18/12/2019

Tekju- og eignamörk leigjenda almennra íbúða hækkuð

Með nýjum lögum um almennar íbúðir og félagsþjónustu sveitarfélaga eru tekju- og eignamörk leigjenda almennra íbúða hækkuð og með því móti eiga fleiri landsmanna kost á almennum íbúðum. Jafnframt hefur verið lækkaður fjármagnskostnaður stofnframlagshafa og er nú heimilt að gera samninga um úthlutun stofnframlaga til allt að þriggja ára í senn til þess að auka fyrirsjáanleika í verkefnum viðkomandi.
„Ég fagna því mjög að við séum að greiða atkvæði um þetta frumvarp sem er tvíþætt, annars vegar lítur að því að efla stöðu landsbyggðarinnar innan almenna íbúakerfisins og gera möguleika á því að geta byggð almennar íbúðir víðar heldur en bara á höfuðborgarsvæðinu. Og það er vel. Síðan erum við með hér hluti sem lúta beint að lífskjarasamningnum,“ sagði Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra, í atkvæðagreiðslu á Alþingi í gær.
Framlag stjórnvalda vegna lífskjarasamningsins var meðal annars til þess að hægt var að ná farsælum kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. Stjórnvöld munu koma að mjög umfangsmiklum aðgerðum í húsnæðismálum ásamt fleiri nýjum aðgerðum á næsta ári sem miða að því að fylgja eftir lífskjarasamningnum.

„Ég get þó ekki orða bundist hér að það er sorglegt að sjá að stjórnarandstaðan á Alþingi er ekki tilbúin til þess að fylgja lífskjarasamningnum eftir og það styrkir mig í þeirri skoðun að hér er öflug ríkisstjórn í landinu sem er að fylgja eftir lífskjarasamningnum með fjölmörgum aðgerðum og þetta er eitt af þeim lykilmálum,“ sagði Ásmundur Einar.

Liðkað hefur verið fyrir veitingu stofnframlaga vegna nýbyggingarframkvæmda og er sveitarfélögum gert fært að sækja um stofnstyrki til byggingarverkefna sem þegar eru hafin. Enn fremur er nú stutt við uppbyggingu leiguíbúða á svæðum þar sem misvægi ríkir á milli byggingarkostnaðar og markaðsverðs íbúðarhúsnæðis og þar sem góðar almenningssamgöngur eru fyrir hendi.

Categories
Fréttir

„Algjört lykilatriði í því að ná stöðugleika á húsnæðismarkaði“

Deila grein

18/12/2019

„Algjört lykilatriði í því að ná stöðugleika á húsnæðismarkaði“

Samþykkt var á Alþingi í gær frumvarp Ásmundar Einars Daðasonar, félags- og barnamálaráðherra, að sett verði á fót Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Henni er ætlað að taka yfir verkefni Mannvirkjastofnunar og verkefni þess hluta Íbúðalánsjóðs sem skilinn verður frá ÍL-sjóði. Þá er lagt til að stofnaður verði Húsnæðissjóður, sem taka á við þeim eignum og réttindum Íbúðalánasjóðs sem ekki verða eftir í ÍL-sjóði.
Íbúðalánasjóði verði þannig skipt upp þannig að sá hluti starfsemi sjóðsins sem snýr að útgáfu skuldabréfa Íbúðalánasjóðs (HFF-bréfa), eldri lánastarfsemi og fjárstýringu eigna utan lánasafns, svo sem lausafjár og annarra verðbréfa, verði eftir í Íbúðalánasjóði sem mun fá nafnið ÍL-sjóður.
„Algjört lykilatriði í því að ná stöðugleika á húsnæðismarkaði“

„Það eru mikil sóknarfæri fólgin í því að auka slagkraft málaflokkanna með því að stækka og fækka ríkisstofnunum. Þannig er hægt að fá aukin slagkraft í þá málaflokka sem þarna eru undir, húsnæðis- og mannvirkjamálin, sem er algjört lykilatriði í því að ná stöðugleika á húsnæðismarkaði til lengri tíma litið. Þannig að ég bind miklar vonir við þetta mál og fagna því mjög að þingið sé hér að samþykkja þetta frumvarp og að við skulum vera að sjá nýja öfluga Húsnæðis- og mannvirkjastofnun að taka til starfa strax 1. janúar,“ sagði Ásmundur Einar í atkvæðagreiðslu á Alþingi í gær.

Áætlanir gera ráð fyrir að lán Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar til fjármögnunar almennra íbúða geti verið allt að 35 milljarðar kr. miðað við uppbyggingu kerfisins til ársins 2022. Verði lánin fjármögnuð af Húsnæðissjóði með lántöku sjóðsins frá ríkissjóði, frekar en frá ÍL-sjóði, þyrfti ríkissjóður að taka þá fjárhæð að láni á markaði. Ávöxtunarkrafa á löngum verðtryggðum ríkisskuldabréfum hefur undanfarið verið á bilinu 0,7–0,8%. Ef gert er ráð fyrir 0,8% vaxtagreiðslum auk 2,5% verðbólgu í samræmi við verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands, væru árlegar vaxtagreiðslur vegna lántöku ríkisins þá um 1,2 milljarðar kr. á ári. Gert er ráð fyrir að lánað yrði áfram til Húsnæðissjóðs á 2% verðtryggðum vöxtum og væru vaxtagreiðslur sjóðsins til ríkisins þá um 1,6 milljarðar kr. á ári. Miðað við þetta mundu hreinar vaxtatekjur ríkissjóðs hækka um u.þ.b. 400 milljónir kr. á ári.

Categories
Fréttir

Lenging fæðingarorlofs í 12 mánuði samþykkt!

Deila grein

18/12/2019

Lenging fæðingarorlofs í 12 mánuði samþykkt!

Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra, fékk samþykkt á Alþingi í gær frumvarp sitt um lengingu fæðingarorlofs úr níu mánuðum í tólf mánuði. Markmið er að tryggja börnum frekari samvistir við báða foreldra sína og gera bæði konum og körlum kleift að samræma fjölskyldu- og atvinnulíf.

„Þetta er gríðarlega mikið hagsmunamál barnafjölskyldna á Íslandi að þessi lenging komi til framkvæmda. En, við skulum heldur ekki gleyma því að núverandi ríkisstjórn er líka búinn að hækka greiðslu úr fæðingarorlofi og það er gaman að frá því að segja að loknu þessu kjörtímabili þá munu heildar greiðslur sem renna til barnafjölskyldna á Íslandi í gegnum fæðingarorlofskerfið hafa aukist úr 10 milljörðum í 20 milljarða á ársgrunni,“ sagði Ásmundur Einar við atkvæðagreiðslu á Alþingi í gær.

Enn og aftur er það undir forystu Framsóknar sem stigið er skref til aukinna réttinda fyrir fjölskyldur í landinu.


***

Lenging fæðingarorlofs og fæðingarstyrks

Samkvæmt fjármálaáætlun fyrir árin 2020-2024 er gert ráð fyrir því að samanlagður réttur foreldra til fæðingarorlofs og fæðingarstyrks verði lengdur úr 9 mánuðum í 12 mánuði vegna barna sem fæðast eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur árin 2020 og 2021.

Þannig er fyrirhugað að lengingin komi til framkvæmda í tveimur áföngum og taki eins og áður segir til foreldra barna sem fæðast, eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur árin 2020 og 2021 en ekki er gert ráð fyrir lengingu fæðingarorlofs eða fæðingarstyrks vegna barna sem fæðast, eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur fyrir þann tíma.

Árið 2020 (foreldrar barna sem fæðast, eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur árið 2020 eða síðar):

  • Sjálfstæður réttur foreldra mun lengjast um 1 mánuð í 4 mánuði.
  • Sameiginlegur réttur foreldra verður 2 mánuðir í stað 3 áður.
  • Samanlagður réttur foreldra verður því 10 mánuðir (4-4-2)
  • Réttur foreldris sem er eitt verður 10 mánuðir (Hitt foreldrið hefur andast á meðgöngu barns og barnið fæðist lifandi, einhleyp móðir sem hefur gengist undir tæknifrjóvgun eða einhleypt foreldri sem hefur ættleitt barn eða tekið barn í varanlegt fóstur).

Árið 2021 (foreldrar barna sem fæðast, eru ættleidd eða tekin í varanlegt fóstur árið 2021 eða síðar):

  • Sjálfstæður réttur foreldra mun lengjast um 2 mánuði í 5 mánuði.
  • Sameiginlegur réttur foreldra verður 2 mánuðir.
  • Samanlagður réttur foreldra verður því 12 mánuðir (5-5-2)
  • Réttur foreldris sem er eitt verður 12 mánuðir (Hitt foreldrið hefur andast á meðgöngu barns og barnið fæðist lifandi, einhleyp móðir sem hefur gengist undir tæknifrjóvgun eða einhleypt foreldri sem hefur ættleitt barn eða tekið barn í varanlegt fóstur).
Categories
Fréttir

„Nú mega jólin koma fyrir mér,“

Deila grein

17/12/2019

„Nú mega jólin koma fyrir mér,“

Halla Signý Kristjánsdóttir, alþingismaður Framsóknar í Norðvesturkjördæmi, segir að aldrei áður hafi undirbúningsferli vegna vegagerðar um Teigsskóg náð svo langt. En Vegagerðin sótti í gær um framkvæmdaleyfi til Reykhólahrepps. Þetta kemur fram í yfirlýsingu hennar í dag.
„Nú mega jólin koma fyrir mér,“ segir Halla Signý.

EN
IS EN