Categories
Greinar

Bættar sam­göngur í Hafnar­firði og ná­grenni

Deila grein

03/07/2020

Bættar sam­göngur í Hafnar­firði og ná­grenni

Ámánu­dags­kvöld urðu þau stór­tíðindi á Al­þingi að fjögur stór sam­göngu­verk­efni voru sam­þykkt: sam­göngu­á­ætlanir til fimm og fimm­tán ára, lög um sam­vinnu­verk­efni í sam­göngum sem byggja á Hval­fjarðar­ganga­módelinu og lög um hluta­fé­lag um fram­kvæmdir vegna sam­göngu­sátt­mála höfuð­borgar­svæðisins.

Fólk gerir sér ef­laust ekki fylli­lega grein fyrir því af­reki sem Sigurður Ingi Jóhanns­son, sam­göngu- og sveitar­stjórnar­ráð­herra, hefur unnið með því að ná þessum málum í gegn. Þeir sem hafa fylgst með um­ræðum um sam­göngu­mál á höfuð­borgar­svæðinu síðustu árin og ára­tugina vita að þar hefur verið mikill á­greiningur milli ríkisins og sveitar­fé­laganna og þá sér­stak­lega Reykja­víkur­borgar. Enda hefur ríkt al­gjör stöðnun í sam­göngum á þessu fjöl­mennasta svæði landsins og af­leiðingarnar aug­ljósar: sí­fellt þyngri um­ferð, meiri tafir og meiri mengun.

Sam­göngu­sátt­málinn sem skrifað var undir markar tíma­mót að mörgu leyti. Stóra af­rekið felst ekki síst í að ná öllum sveitar­fé­lögunum og ríkinu að sama borði með það að mark­miði að ná sam­komu­lagi um niður­stöðu sem allir aðilar geta sætt sig við. Sú leið hefur ekki verið ein­föld enda ólík sjónar­mið uppi. Með þessu sam­tali ráð­herrans við sveitar­fé­lögin og Vega­gerðina hefur ísinn verið brotinn og við, í­búar í Hafnar­firði og á höfuð­borgar­svæðinu öllu, sjáum nú loks fram á betri tíð í sam­göngum.

Niður­staðan er fjöl­breyttar sam­göngur þar sem stofn­brautir verða byggðar upp, göngu- og hjóla­stígar lagðir og inn­viðir al­vöru al­mennings­sam­gangna verða að veru­leika. Allt styður þetta við heil­brigðara sam­fé­lag, styttir ferða­tíma á svæðinu, minnkar mengun og eykur allt um­ferðar­öryggi.

Þetta var mögu­legt með leið Fram­sóknar: sam­vinnu. Ekki vinstri, ekki hægri heldur á­fram veginn.

Ágúst Bjarni Garðarsson, bæjarfulltrí og formaður bæjarráðs Hafnarfjarðarbæjar.

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 3. júní 2020.

Categories
Greinar

Nýr Mennta­sjóður náms­manna: Stærsta hags­muna­málið í ára­tugi

Deila grein

01/07/2020

Nýr Mennta­sjóður náms­manna: Stærsta hags­muna­málið í ára­tugi

Til­gangur stjórn­málanna er að breyta rétt og bæta sam­fé­lagið þar sem hið lýð­ræðis­lega um­boð verður til. Fram kemur í stjórnar­sátt­mála ríkis­stjórnarinnar að ráðist verði í endur­skoðun náms­lána­kerfisins, þar sem lögð er á­hersla á jafn­rétti til náms, skil­virkni og náms­styrkja­kerfi að nor­rænni fyrir­mynd. Öll þessi fyrir­heit hafa verið efnd í nýjum Mennta­sjóði náms­manna en ný lög, nr. 60/2020, taka gildi í dag.

Jafn­rétti til náms

Lögin fela í sér grund­vallar­breytingar á stuðningi við náms­menn. Fjár­hags­staða nem­enda verður betri og skulda­staða þeirra að loknu námi mun síður ráðast af fjöl­skyldu­að­stæðum. Ein leið til að ná þessu fram var að tryggja barna­styrkinn sem lögin kveða á um – for­eldrar í námi fá fjár­styrk en ekki lán til að fram­fleyta börnum sínum. Nýja kerfið miðar að því að jafna stuðning og dreifingu styrkja ríkisins til náms­manna sem taka náms­lán. Sér­stak­lega verður hugað að hópum sem reynst hefur erfiðara að sækja nám s.s. ein­stæðum for­eldrum, fjöl­skyldu­fólki og náms­mönnum utan höfuð­borgar­svæðisins. Með þessari kerfis­breytingu viljum við auka gagn­sæi, fyrir­sjáan­leika og skipta gæðum með jafnari og rétt­látari hætti milli náms­manna.

Af­nám á­byrgða­manna­kerfisins

Ný lög boða einnig af­nám á­byrgðar­manna­kerfisins. Á­byrgð á­byrgðar­manns á náms­lánum teknum í tíð eldri laga falla niður sé lán­þegi í skilum við Lána­sjóð ís­lenskra náms­manna, LÍN, og ekki á van­skila­skrá. Þetta er gríðar­lega mikið hags­muna­mál fyrir marga í ís­lensku sam­fé­lagi. Það er mikil­vægt að allir hafi jöfn tæki­færi til menntunar og geti fundið nám við sitt hæfi.

Aukin skil­virkni og bestu kjör

Þá er jafn­framt inn­byggður mikill hvati til bættrar náms­fram­vindu með 30% niður­færslu á höfuð­stól og verð­bótum ef námi er lokið innan til­tekins tíma. Enn fremur munu náms­menn njóta bestu láns­kjara ríkis­sjóðs Ís­lands og náms­að­stoðin, lán og styrkir, verða undan­þegin lögum um stað­greiðslu opin­berra gjalda. Heimilt verður að greiða út náms­lánin mánaðar­lega og lán­þegar geta valið hvort lánin séu verð­tryggð eða ó­verð­tryggð. Þessi mikil­vægu lög munu því stuðla mark­visst að betra nýtingu fjár­muna, aukinni skil­virkni og þjóð­hags­legum á­vinningi fyrir sam­fé­lagið.

Aukinn sveigjan­leiki á tímum CO­VID-19

Á vanda­sömum tímum er mikil­vægt að tryggja vel­líðan nem­enda og standa vörð um mennta­kerfið okkar. Á tímum CO­VID-19 sýndi LÍN skjót og sveigjan­leg við­brögð með hags­muni nem­enda að leiðar­ljósi. Þessi við­horf verða á­fram í há­vegum höfð í nýjum Mennta­sjóði. Búið er að hrinda í fram­kvæmd nýju náms­styrkja­kerfi sem er að nor­rænni fyrir­mynd. Með nýjum lögum er verið að sinna til­gangi stjórn­málanna, þ.e. að breyta rétt, bæta sam­fé­lagið og standa við fyrir­heit stjórnar­sátt­málans.

Lilja Dögg Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 1. júní 2020.

Categories
Greinar

Stóra stökkið í samgöngum

Deila grein

01/07/2020

Stóra stökkið í samgöngum

Ný­samþykkt sam­göngu­áætlun sem nær til ár­anna 2020-2034 er stórt stökk í sam­göng­um á Íslandi. Þetta er ein mik­il­væg­asta áætl­un sem ríkið stend­ur að enda er sam­göngu­kerfið, vega­kerfið, flug­vell­ir og hafn­ir, lík­lega stærsta eign ís­lenska rík­is­ins, metið á tæpa 900 millj­arða króna. Aldrei áður hef­ur jafn­mikl­um fjár­mun­um verið varið til sam­gangna og gert er í þess­ari áætl­un sem á eft­ir að skila sér í ör­ugg­ari og greiðari um­ferð um allt land.

Stóra byggðastefn­an

Í ná­granna­lönd­um okk­ar er stund­um talað um stóru byggðastefn­una þegar rætt er um sam­göngu­áætlan­ir land­anna. Í sam­göngu­áætlun fel­ast enda gríðarlega mikl­ir hags­mun­ir fyr­ir sam­fé­lög­in vítt og breytt um landið. Efna­hags­leg­ir hags­mun­ir eru líka mjög mikl­ir því all­ar stytt­ing­ar á leiðum inn­an og milli svæða fela í sér þjóðhags­leg­an sparnað.

Skoska leiðin – niður­greiðsla á far­gjöld­um

Sam­göngu­áætlun­in sem ég lagði fram í lok árs­ins 2019 og var samþykkt á Alþingi á mánu­dag mark­ar að mörgu leyti tíma­mót. Inn­an henn­ar er fyrsta flug­stefna sem gerð hef­ur verið á land­inu þótt flug á Íslandi hafi átt ald­araf­mæli á síðasta ári. Eitt af stóru mál­un­um er að í haust hef­ur það sem í dag­legu tali hef­ur verið nefnt „skoska leiðin“ göngu sína. Í henni felst að ríkið mun greiða niður hluta af flug­far­gjaldi þeirra sem búa á lands­byggðinni. Það er mikið rétt­læt­is­mál að þeir sem búa fjarri höfuðborg­inni og vilja og þurfa að sækja þjón­ustu þangað fái niður­greiðslur á ferðum sín­um með flugi. Þetta er mik­il­vægt skref í því að jafna aðstöðumun þeirra sem búa ann­ar staðar en á suðvest­ur­horn­inu.

Greiðar og góðar sam­göng­ur fyr­ir alla ferðamáta

Inn­an sam­göngu­áætlun­ar er einnig sér­stök áætl­un um al­menn­ings­sam­göng­ur milli lands­hluta. Þar er líka mik­il áhersla á upp­bygg­ingu, göngu- og hjóla­stíga og reiðvega. Er því mik­il áhersla lögð á alla far­ar­máta til að mæta kröf­um sem flestra um greiðar og góðar sam­göng­ur.

Sam­vinnu­verk­efni flýta fram­förum

Sam­hliða sam­göngu­áætlun voru líka samþykkt lög um sam­vinnu­verk­efni í sam­göng­um sem byggja á Hval­fjarðarganga­mód­el­inu. Þau verk­efni sem falla und­ir lög­gjöf­ina eru ný brú yfir Ölfusá ofan Sel­foss, lág­lendis­veg­ur og göng í gegn­um Reyn­is­fjall, ný brú yfir Horna­fjarðarfljót, nýr veg­ur yfir Öxi, önn­ur göng und­ir Hval­fjörð og hin langþráða Sunda­braut. Allt eru þetta verk­efni sem fela í sér veru­lega stytt­ingu leiða og aukið ör­yggi en þeir sem vilja ekki nýta sér þessi mann­virki geta áfram farið gömlu leiðina en munu þá verða af þeim ávinn­ingi, fjár­hags­leg­um og varðandi ör­yggi.

Raf­væðing ferja og hafna

Á síðasta ári urðu þau tíma­mót að nýr Herjólf­ur hóf sigl­ing­ar milli Eyja og lands. Ekki er síst ánægju­legt að ferj­an er knú­in raf­magni, svo­kölluð tvinn-ferja. Áfram verður hlúð að al­menn­ings­sam­göng­um með ferj­um. Mik­il fjár­fest­ing verður í höfn­um víða um land og áhersla lögð á að búa þær búnaði til að skip geti tengst raf­magni til að vinna gegn óþarfa út­blæstri.

Tíma­mót í sam­göng­um á höfuðborg­ar­svæðinu

Að síðustu vil ég nefna að með sam­göngu­áætlun og samþykkt laga um stofn­un hluta­fé­lags um upp­bygg­ingu sam­göngu­innviða höfuðborg­ar­svæðis­ins er stigið stærsta skref sem stigið hef­ur verið í upp­bygg­ingu á höfuðborg­ar­svæðinu. Eru þær fram­kvæmd­ir byggðar á sam­göngusátt­mála rík­is­ins og sex sveit­ar­fé­laga á höfuðborg­ar­svæðinu sem und­ir­ritaður var í fyrra. Með hon­um var höggvið á þann hnút sem hef­ur verið í sam­skipt­um rík­is­ins og sveit­ar­fé­lag­anna á höfuðborg­ar­svæðinu og komið hafði í veg fyr­ir al­vöru­upp­bygg­ingu á svæðinu. Sátt­mál­inn mark­ar tíma­mót sem mun skila sér í greiðari sam­göng­um, hvort sem litið er á fjöl­skyldu­bíl­inn, al­menn­ings­sam­göng­ur eða gang­andi og hjólandi um­ferð.

Ég bið alla um að fara var­lega í um­ferðinni í sum­ar og sýna til­lit þeim fjöl­mörgu sem vinna við upp­bygg­ingu og end­ur­bæt­ur á veg­un­um. Góða ferð á ís­lensku ferðasumri.

Sigurður Ingi Jóhannsson, sam­göngu- og sveit­ar­stjórn­ar­ráðherra og formaður Fram­sókn­ar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 1. júní 2020.

Categories
Greinar

Fjármagn tryggt í menntakerfið

Deila grein

29/06/2020

Fjármagn tryggt í menntakerfið

Þúsund­ir náms­manna eru að út­skrif­ast þessa dag­ana og horfa með björt­um aug­um til framtíðar. Ísland er eitt fárra ríkja í ver­öld­inni þar sem nem­end­ur höfðu greitt aðgengi að mennt­un í gegn­um heims­far­ald­ur­inn. Staða skól­anna var mis­jöfn en all­ir kenn­ar­ar og skóla­stjórn­end­ur lögðu mikla vinnu á sig svo að nem­end­ur þeirra fengju fram­gang í námi. Hug­ar­farið hjá okk­ar skóla­fólki hef­ur verið stór­kost­legt. Víða ann­ars staðar í ver­öld­inni hafa skól­ar ekki enn verið opnaðir, og ekki gert ráð yfir því fyrr en jafn­vel í haust. Gæðin sem liggja í ís­lensku mennta­kerfi eru mik­il og styrk­ur­inn kom svo sann­ar­lega fram í vor.

Verk­efnið framund­an er af tvenn­um toga. Ann­ars veg­ar þarf mennta­kerfið að geta tekið á móti þeim mikla áhuga sem er á mennt­un og hins veg­ar þarf að skapa ný tæki­færi fyr­ir þá sem eru án at­vinnu.

Mik­il aðsókn er í nám í haust og ákvað rík­is­stjórn­in að fram­halds­skól­um og há­skól­um yrði tryggt nægt fjár­magn til að mæta eft­ir­spurn­inni. Fjár­veit­ing­ar verða nán­ar út­færðar þegar fjárþörf skól­anna ligg­ur end­an­lega fyr­ir. Áætlan­ir gera ráð fyr­ir fjölg­un nem­enda á fram­halds­skóla­stigi um allt að 2.000 og um 1.500 á há­skóla­stigi. Um­sókn­um um há­skóla­vist fjölg­ar um 23% milli ára og mik­il aðsókn er í fjöl­breytt starfs- og iðnnám fram­halds­skól­anna. Inn­rit­un ný­nema yngri en 18 ára í fram­halds­skóla hef­ur gengið vel. Aðsókn eldri nema er mest í fjöl­breytt starfs­nám fram­halds­skól­anna og unnið er að þeirri inn­rit­un í sam­vinnu við Mennta­mála­stofn­un. Gangi spár eft­ir gæti nem­end­um á fram­halds­skóla­stigi fjölgað um allt að 10%. Und­ir­bún­ing­ur hófst strax í byrj­un mars og það er lofs­vert hversu vel stjórn­end­ur og kenn­ar­ar í mennta­kerf­inu hafa brugðist við.

Sam­hæf­ing­ar­hóp­ur um at­vinnu- og mennta­úr­ræði vinn­ur hörðum hönd­um að því að styrkja stöðu þeirra sem eru án at­vinnu. Eitt brýn­asta sam­fé­lags­verk­efni sem við eig­um nú fyr­ir hönd­um er að styrkja þenn­an hóp og búa til ný tæki­færi. Öllu verður tjaldað til svo að staðan verði skamm­vinn. Sam­fé­lög­um ber siðferðis­leg skylda til að móta stefnu sem get­ur tekið á at­vinnu­leysi. Leggja stjórn­völd því mikla áherslu á að auka færni á ís­lensk­um vinnu­markaði ásamt því að lág­marka fé­lags- og efna­hags­leg­ar af­leiðing­ar COVID-19-far­ald­urs­ins. Þar er mennt­un eitt mik­il­væg­asta tækið og því hef­ur sjald­an verið nauðsyn­legra en nú að tryggja aðgengi að mennt­un.

Staða Íslands var sterk þegar heims­far­ald­ur­inn skall á og því hvíl­ir enn frek­ari skylda á stjórn­völd­um að horfa fram á við og fjár­festa í framtíðinni. Kjarni máls­ins er að vita hvaða leiðir skila ár­angri, sem efla ís­lenskt sam­fé­lag til langs tíma. Brýnt er að tæki­færi framtíðar­inn­ar séu til staðar og unnið verður dag og nótt til að tryggja sem mesta verðmæta­sköp­un í sam­fé­lag­inu okk­ar.

Lilja Dögg Al­freðsdótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­málaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 29. júní 2020.

Categories
Greinar

Stór dagur fyrir lýðræðið í Vestmannaeyjum

Deila grein

25/06/2020

Stór dagur fyrir lýðræðið í Vestmannaeyjum

Á fundi bæjarstjórnar Vestmannaeyja sem haldinn var þann 11. júní sl. var til umræðu endurskoðuð samþykkt um stjórn og fundarsköp Vestmannaeyjabæjar. Hljómar vafalaust ekki spennandi í eyrum allra en umræðan var engu að síður áhugavert og skemmtilegt!

Bæjarstjórn Vestmannaeyja hefur verið skipuð 7 fulltrúum allt frá kosningum 1994 þegar bæjarfulltrúum var fækkað úr 9 í 7 en fyrir þann tíma höfðu bæjarfulltrúar í bæjarstjórn Vestmannaeyja verið 9. Sveitarfélögum er í sjálfsvald sett hversu margir fulltrúar sitja í sveitarstjórn en það skal þó það vera innan ákveðinna marka. Séu íbúar í sveitarfélagi á bilinu 2.000 – 9.999 skulu vera 7–11 aðalmenn í sveitarstjórn. Íbúafjöldi í Vestmannaeyjum í lok fyrsta ársfjórðungs 2020 var 4.370 og fjölgar ár frá ári sem er mikið gleðiefni.

Til glöggvunar sýnir myndin hér að neðan fjölda íbúa við lok árs 2019 og fjölda sveitarstjórnarfulltrúa í þeim sveitarfélögum þar sem íbúafjöldi er á því bili sem nefnt var hér að ofan, þ.e. 2.000-9.999 íbúar. Sömuleiðis má sjá í súluritinu hversu margir íbúar eru bak við hvern bæjarfulltrúa.

Í Vestmannaeyjum eru í dag 622 íbúar pr. bæjarfulltrúa en að meðaltali eru í þessum sveitarfélögum 466 íbúar á hvern fulltrúa. Skipuðu 9 fulltrúar bæjarstjórn Vestmannaeyja væru 483 íbúar á hvern bæjarfulltrúa sem er eftir sem áður fyrir ofan meðaltal þessara sveitarfélaga.

Fjölmörg rök hafa verið færð fyrir fjölgun bæjarfulltrúa og á fundi gærkvöldsins voru nokkur þeirra rakin. Til að mynda hefur Dr. Gunnar Helgi Kristinsson hefur gert viðamiklar rannsóknir á sveitarstjórnarstiginu og telur að fjölgun sveitarstjórnarfulltrúa sé almennt talið styrkja lýðræði á sveitarstjórnarstiginu. Fyrir því eru nefndar ýmsar ástæður, meðal annars að með fleiri fulltrúum sé meiri möguleiki á að endurspegla félagslega skiptingu og hugmyndir kjósenda. Sömuleiðis hafa rök verið færð fyrir því að fleiri fulltrúar skapi skilyrði fyrir nánara sambandi milli íbúa og sveitarstjórnarfólks.

Bent hefur verið á að fleiri bæjarfulltrúar séu hvati að fjölgun framboða og komi þannig í veg fyrir kerfi fárra en stórra flokka en slíkt póli­tískt lands­lag hefur mynd­ast hér á landi þó það hafi verið á undanhaldi á undanförnum árum í takt við þróun lýðræðisins. Sömuleiðis er ljóst að færri atkvæði í kosningum „falli dauð niður“ eftir því sem bæjarfulltrúum fjölgar við það að færri atkvæði þarf á bakvið hvern fulltrúa í sveitarstjórn. Fjölgun bæjarfulltrúa hefur það einnig í för með sér að rétt­ari mynd er gefin af vilja kjós­enda sem styrkir betra og sterkara lýð­ræði.

Krafa nútímans er að kalla eftir sem breiðastri skírskotun á vettvangi stjórnmála, hvort sem um er að ræða samsetningu mismunandi aldurshópa, kynja, atvinnu, menntunar o.s.frv. Hugsanlega kæmu fram í sviðsljósið framboð sem markvisst eru stofnuð til að tryggja raddir ákveðinna hópa í bæjarstjórn, hópa sem í dag hafa ekki rödd.

Sveitarstjórnarstigið er lýðræðislegur vettvangur og er kjörnum fulltrúum í sveitarstjórnum ætlað að endurspegla vilja íbúa. Eftir sem íbúum í Vestmannaeyjum fjölgar og fjölbreytileikinn eykst í samfélaginu er mikilvægt að bæjarstjórn tryggi tækifæri allra til þess að láta rödd sína heyrast. Fjölgun bæjarfulltrúa styrkir lýðræðið í nærsamfélaginu. Tillagan er í samræmi við þá lýðræðislegu hugsun sem býr að baki sveitarstjórnarstiginu og þeim reglum um kosningar til sveitarstjórna að sveitarstjórnarfulltrúar séu fulltrúar íbúa sveitarfélagsins og geti þar með á virkan hátt endurspeglað vilja íbúanna.

Þess vegna bar ég upp við bæjarstjórn eftirfarandi tillögu:

„Bæjarstjórn Vestmannaeyja samþykkir, til viðbótar við þau drög sem liggja fyrir fundinum, breytingu á 1. gr. samþykktar um stjórn og fundarsköp Vestmannaeyjabæjar, þannig að kjörnum fulltrúum í bæjarstjórn Vestmannaeyja fjölgi úr 7 í 9.“

Ég bauð bæjarstjórn að fresta tillögunni til næsta fundar til þess að geta rætt hana betur og mótað okkur skoðanir á henni en ekki var einhugur um það. Tillagan var samþykkt.

Þó svo að breytingin taki ekki gildi fyrr en um næstu bæjarstjórnarkosningar lít ég engu að síður svo á að 11. júní hafi verið stór dagur fyrir lýðræðið í Vestmannaeyjum!

Njáll Ragnarsson, formaður bæjarráðs Vestmannaeyjabær.

Categories
Greinar

Stórsókn í menntamálum í verki

Deila grein

22/06/2020

Stórsókn í menntamálum í verki

Í stjórn­arsátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar var lögð rík áhersla á að efla mennt­un í land­inu með hags­muni nem­enda og þjóðar­inn­ar allr­ar að leiðarljósi. Efla bæri ný­sköp­un og þróun enda er mennt­un kjarn­inn í ný­sköp­un til framtíðar.

Mik­il­vægt væri að stuðla að viður­kenn­ingu á störf­um kenn­ara, efla fag­legt sjálf­stæði þeirra og leggja áherslu á skólaþróun á öll­um skóla­stig­um. Bregðast þurfti við kenn­ara­skorti og tryggja þurfti fram­halds­skól­um meira frelsi og fjár­magn.

Sér­stök áhersla var lögð á list­nám og aukna tækniþekk­ingu sem gerði ís­lenskt sam­fé­lag sam­keppn­is­hæf­ara á alþjóðavísu. Iðnnám og verk- og starfs­nám yrði einnig eflt í þágu fjöl­breytni og öfl­ugra sam­fé­lags.

Meg­in­mark­mið rík­is­stjórn­ar­inn­ar voru jafnt aðgengi að námi óháð bú­setu og öðrum aðstæðum. Lögð var áhersla á fram­halds­fræðslu, að Ísland nái meðaltali OECD-ríkj­anna og Norður­landa varðandi fjár­mögn­un há­skóla­stigs­ins, efl­ing Vís­inda- og tækni­ráðs og ráðist í upp­bygg­ing­ar skóla­bygg­inga. Auk þess yrði ráðist í heild­ar­end­ur­skoðun náms­lána­kerf­is­ins.

Það má með sanni segja að þau fyr­ir­heit hafi raun­gerst á und­an­för­um árum.

Sum­ar tæki­fær­anna

Skrán­ing í sum­ar­nám fram­halds­skól­anna og há­skól­anna hef­ur slegið öll met. Rúm­lega 5.100 nem­end­ur hafa skráð sig í slíkt nám og 330 í sum­ar­nám fram­halds­skól­anna. Mark­hóp­ur sum­ar­náms á há­skóla­stigi er mjög fjöl­breytt­ur, í þeim hópi eru m.a. nem­end­ur sem ljúka námi úr fram­halds­skóla á vorönn og vilja und­ir­búa sig fyr­ir há­skóla­nám, aðrir framtíðar­há­skóla­nem­ar, nú­ver­andi há­skóla­nem­ar og ein­stak­ling­ar sem vilja styrkja stöðu sína á vinnu­markaði, brúa færni­bil eða skipta um starfs­vett­vang. Há­skól­arn­ir bjóða upp á yfir 200 náms­leiðir sem mæta þess­um mark­hóp­um með fjöl­breytt­um hætti. Alls var 800 millj­ón­um kr. varið til að efla sum­ar­námið.

Aðsókn­in er von­um fram­ar enda marg­ir spenn­andi náms­kost­ir í boði hjá fram­halds- og há­skól­um. Það gleður mig sér­stak­lega hversu mik­il aðsókn er í ís­lensku­nám­skeið hjá Há­skóla Íslands. Íslenska sem annað mál er orðið vin­sæl­asta ein­staka fagið þar, nú þegar eru yfir 400 nem­end­ur skráðir. Bú­ist er við allt að 70% aukn­ingu frá fyrri árum. Þetta er afar ánægju­leg þróun!

Nám á næstu mánuðum

Aðsókn­in í sum­ar­nám gaf okk­ur vís­bend­ing­ar um hvernig haust­námið myndi líta út. Há­skóla Íslands barst til að mynda met­fjöldi um­sókna í grunn­nám, eða um 6.720 um­sókn­ir sem er tæp­lega 21% aukn­ing frá síðasta ári. Um­sókn­ir í fram­halds­nám eru tæp­lega 5.000 og heild­ar­fjöldi um­sókna því vel á tólfta þúsund. Á sama tíma hafa aldrei fleiri sótt um nám við Há­skól­ann í Reykja­vík. Skól­an­um bár­ust 3.900 um­sókn­ir um skóla­vist fyr­ir næsta skóla­ár. Það er um 13% fjölg­un frá síðasta ári. Um­sókn­um um meist­ara­nám fjölg­ar í öll­um deild­um há­skól­ans, um þriðjung að jafnaði. Mest er fjölg­un í um­sókn­um um grunn­nám, annað árið í röð, í iðn- og tækni­fræðideild og sál­fræðideild, eða um 34%.

Nýir tím­ar í starfs- og tækni­námi: Mik­il aðsókn í iðnnám

Okk­ur hef­ur jafn­framt tek­ist að efla iðnnám ásamt verk- og starfs­námi. Aðsókn í iðn- og starfs­nám í Tækni­skól­an­um hef­ur auk­ist jafnt og þétt und­an­far­in ár, bæði úr grunn­skóla og frá eldri nem­end­um. Sér­stök aukn­ing er í bygg­ing­ar­grein­um og skera pípu­lagn­ir sig þar úr með 84% aukn­ingu á um­sókna­fjölda í dag­skóla milli ára. Aðgerðaáætl­un mennta- og menn­ing­ar­málaráðuneyt­is­ins, Sam­taka iðnaðar­ins og Sam­bands ís­lenskra sveit­ar­fé­laga var hrundið af stað með það að mark­miði að auka áhuga ung­menna á starfs- og tækni­mennt­un og þar með fjölga ein­stak­ling­um með slíka mennt­un á vinnu­markaði. Aðgerðaáætl­un­in legg­ur meðal ann­ars áherslu á að efla kennslu grunn­skóla­nema í verk-, tækni og list­grein­um; jafna stöðu iðnmenntaðra í fram­halds­námi; ein­falda skipu­lag starfs- og tækni­náms; bæta aðgengi á lands­byggðinni og styrkja náms- og starfs­ráðgjöf.

Það er mik­il­vægt að hver og einn nem­andi geti fundið nám við sitt hæfi. Slíkt eyk­ur ekki aðeins ánægju nem­enda held­ur styrk­ir sam­fé­lagið okk­ar til langs tíma.

Kenn­ar­ar í sókn

Til að mæta áskor­un­um framtíðar þurf­um við fjöl­hæfa og dríf­andi kenn­ara. Aðgerðir voru kynnt­ar til að fjölga kenn­ur­um, í þeim fólust meðal ann­ars launað starfs­nám leik- og grunn­skóla­kenn­ara­nema á loka­ári. Þess­ar aðgerðir skiluðu strax ár­angri en um­sókn­um fjölgaði um 30% milli ára.

Við sjá­um enn meiri fjölg­un í haust. Menntavís­inda­svið Há­skóla Íslands fékk 980 um­sókn­ir í grunn­nám eða hátt í 200 fleiri en í fyrra, eða um 26% fleiri. Um­sókn­ir um grunn­nám í leik­skóla­kenn­ara­fræði og diplóma­nám í leik­skóla­fræði nærri tvö­fald­ast á milli ára, fara úr tæp­lega 100 í rúm­lega 190. Um­sókn­um í grunn­skóla­kenn­ara­nám og kennslu­fræði eru um 340 í ár eða um fimmt­ungi fleiri en í fyrra. Íþrótta- og heilsu­fræði nýt­ur einnig mik­illa vin­sælda og þar hafa um 150 sóst eft­ir því að hefja nám eða um fimmt­ungi fleiri en í fyrra. Sömu­leiðis hef­ur Há­skól­inn á Ak­ur­eyri aldrei fengið eins marg­ar um­sókn­ir í leik- og grunn­skóla­kenn­ara­nám.

Þetta eru afar góðar frétt­ir, enda er öfl­ugt mennta­kerfi borið upp af öfl­ug­um kenn­ur­um.

Mennta­sjóður og ný­sköp­un

Það er frá­bært að sjá hve vel hef­ur tek­ist að styrkja rann­sókn­ar­innviði og efla allt vís­indastarf. Aukið fjár­magn í sam­keppn­is­sjóði í rann­sókn­um nær til mannauðs, með aukn­um styrkj­um og at­vinnu­tæki­fær­um. Ný­sköp­un­ar­sjóður náms­manna styrk­ir verk­efni þar sem ung­ir vís­inda­menn fá sín fyrstu kynni af þátt­töku í vís­inda­starfi sem kveikt hef­ur áhuga til framtíðar. Ný­sköp­un­ar­sjóður náms­manna hef­ur vaxið úr 55 millj­ón­um í 455 millj­ón­ir í ár. Þetta er gert til að búa til ný tæki­færi og virkja þekk­ing­ar­sköp­un. Mesta fram­fara­skref í þágu náms­manna sem hef­ur verið kallað eft­ir í mörg ár er Mennta­sjóður náms­manna! Sjóður­inn er bylt­ing fyr­ir fjöl­breytt­an hóp fólks sem stund­ar há­skóla­nám hér á landi og fjöl­skyld­ur þessa lands. Með nýju kerfi verður fjár­hags­staða náms­manna betri og skuld­astaða þeirra að námi loknu ræðst síður af fjöl­skylduaðstæðum. Auk þessa nýja kerf­is höf­um við unnið að því síðustu ár að bæta hag náms­manna með því að auka ráðstöf­un­ar­tekj­ur þeirra með hækk­un fram­færslu og tekju­viðmiða.

Það er því eng­um of­sögn­um sagt að stór­sókn sé haf­in í mennta­mál­um!

Lilja Dögg Alfreðsdóttir, mennta- og menn­ing­ar­málaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 22. júní 2020.

Categories
Greinar

Besta sumargjöfin

Deila grein

20/06/2020

Besta sumargjöfin

Reynsl­an sýn­ir að mörg börn missa niður les­færni sína á sumr­in, og þurfa að verja vik­um í upp­hafi nýs skóla­árs til að ná upp fyrri getu. Það er slæm nýt­ing á tíma, hún dreg­ur úr sjálfs­ör­yggi skóla­barna og ár­angri þeirra í námi. Aft­ur­för­in get­ur numið ein­um til þrem­ur mánuðum í náms­fram­vindu, því get­ur upp­söfnuð aft­ur­för hjá barni í 6. bekk numið allt að einu og hálfu skóla­ári. Besta sum­ar­gjöf­in sem for­eldr­ar geta gefið börn­um sín­um er lesstuðning­ur og hvatn­ing, í hvaða formi sem er.

Börn í 1.-4. bekk eru sér­stak­lega viðkvæm fyr­ir lestr­ar­hlé­um á sumr­in. Góðu frétt­irn­ar eru hins veg­ar þær, að ekki þarf mikið til að börn viðhaldi les­færn­inni og taki fram­förum. Með því að lesa í 15 mín­út­ur tvisvar til þris­var í viku má koma í veg fyr­ir aft­ur­för, en með dag­leg­um lestri á hæfi­lega krefj­andi texta taka börn stór­stíg­um fram­förum. Skemmti­leg­ar bæk­ur og hæfi­lega flók­inn texti er besta hvatn­ing­in fyr­ir unga les­end­ur, hvort sem hann er í bók, á blaði eða skjá. Raun­ar má segja að sum­arið sé sér­stak­lega skemmti­leg­ur tími til að lesa, því þá má flétta lest­ur sam­an við frí og ferðalög, áhuga­mál og uppá­tæki. Það er til dæm­is gam­an að lesa um fugla og pödd­ur í miðnæt­ur­sól í Þórs­mörk, eða fót­bolta­sög­ur á leiðinni á íþrótta­mót. Hvort sem ferðinni er heitið á fjall eða í fjöru, er viðeig­andi að stinga bók í bak­pok­ann og næra sál­ina með lestri hvenær sem tæki­færi gefst til.

Hvorki for­eldr­ar né börn þurfa að finna upp hjólið í þessu sam­hengi, held­ur geta þau nýtt leiðir sem öll­um eru aðgengi­leg­ar. Mennta­mála­stofn­un býður til dæm­is upp á skemmti­leg­an sum­ar­leik fyr­ir börn, Lestr­ar­landa­kortið, sem miðar að því að kynna börn­um ólík­ar teg­und­ir bóka og hvetja þau til lestr­ar. Um er að ræða Íslands­kort fyr­ir tvo ald­urs­hópa, þar sem veg­ir tákna ákveðna teg­und bóka sem börn eru hvött til að lesa. Á bak­hliðinni geta þau skrifa niður titla bók­anna sem þau lesa og smám sam­an fyllt út í kortið, eft­ir því sem líður á sum­arið. Sjálf­ar bæk­urn­ar má nálg­ast víða, bæði í bóka­búðum og -söfn­um, sem eru yf­ir­full af spenn­andi og áhuga­verðum fjár­sjóðum fyr­ir alla ald­urs­hópa.

Börn­in læra það sem fyr­ir þeim er haft. Ver­um þeim góð fyr­ir­mynd í sum­ar­frí­inu, gef­um okk­ur tíma til að lesa og njóta, með bók í hönd eða hljóðbók við eyrað. Les­um blöð og bæk­ur, í bíl­um og bát­um. Höld­um æv­in­týra­heimi bók­anna að börn­um, sem styrkja með lestri orðaforða sinn og auka þannig skiln­ing sinn á heim­in­um og eig­in hugs­un­um. Ég hvet ykk­ur til að aðstoða börn­in við að finna lestr­ar­efni sem hent­ar þeim og knýr rann­sókn­ar­vilj­ann áfram. Betra vega­nesti inn í framtíðina er vand­fundið.

Lilja Dögg Al­freðsdótt­ir, mennta- og menn­ing­ar­málaráðherra og varaformaður Framsóknar.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 19. júní 2020.

Categories
Greinar

Samgönguáætlun til síðari umræðu

Deila grein

18/06/2020

Samgönguáætlun til síðari umræðu

Líneik Anna Sævarsdóttir, alþingismaður Framsóknar í Norðausturkjördæmi, segir í færslu á Facebook að samgönguáætlun verði til síðari umræðu á Alþingi í dag ásamt frumvörpum um samvinnuverkefni(PPP) og hlutafélag um framkvæmd samgöngusáttmála.

Líneik Anna segir að öllum flýtiverkefnunum í fjárfestingarátaki 2020 verði fylgt eftir með fjárveitingum í fjármálaáætlun sem lögð verður fram í haust svo að þeim ljúki á árunum 2021-2023. Þar megi nefna framkvæmdir eins og:

  • á flugvellinum á Egilsstöðum (flughlað) og Akureyri (flugstöð og flughlað)
  • lýsing á Norðfjarðarflugvelli
  • ýmis hafnarverkefni m.a. á Djúpavogi
  • Borgafjarðarvegurinn, áframhaldandi viðbót í tengivegi og viðhald, o.fl.
  • Einbreiðum brúm fækki

Við afgreiðslu áætlunarinnar fá mörg mikilvæg verkefni staðfestingu eins og:

  • Öll verkefni áætlunarinnar eins og hún var lögð fyrir þingið
  • Flýtiverkefni í fjárfestingarátaki 2020 (COVID)
  • Ný flugstefna
  • Ný stefna í almenningssamgöngum (ferjur, flug og strætó tengt saman)
  • Samgöngusáttmáli fyrir höfuðborgarsvæðið (skipulagsvinna, framkvæmdi, stofnbrautir, forgangsakgreinar)
  • Samvinnuverkefni í vegaframkvæmdum (Hornafjarðfljót, Öxi, o.fl.)
  • https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Flineikanna%2Fposts%2F10223159014346678&show_text=true&width=552&height=508&appId
Categories
Greinar

Börn í forgang

Deila grein

10/06/2020

Börn í forgang

Það var mjög ánægju­legt að fá ný­verið frétt­ir þess efn­is að rétt­indi barna séu hvergi bet­ur tryggð í heim­in­um en á Íslandi. Það er niðurstaða KidsRights index, sem er mæli­kv­arði á það hvernig aðild­ar­ríki Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna virða rétt­indi barna. Þetta er annað árið í röð sem Ísland verm­ir topp­sæti list­ans. Við verðum hins veg­ar að passa okk­ur á því að sofna ekki á verðinum held­ur halda áfram að hlúa að börn­um og um­hverfi þeirra. Til þess að halda áfram að vera efst á list­um af þess­um toga þurf­um við að vinna að því mark­visst.Við höf­um nú sett drög að stefnu um Barn­vænt Ísland, mark­vissa inn­leiðingu Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna, í sam­ráðsgátt stjórn­valda þar sem al­menn­ing­ur get­ur komið á fram­færi ábend­ing­um og til­lög­um. Það er fagnaðarefni að geta kynnt þessi frum­varps­drög op­in­ber­lega. Ein ástæða þess að ég vildi verða barna­málaráðherra var að ég vildi gera stór­tæk­ar breyt­ing­ar í mál­efn­um barna og fjöl­skyldna og er stefn­an hluti af þeirri vinnu sem hef­ur farið fram und­an­far­in ár við að end­ur­skoða og efla þjón­ustu og stuðning við börn og fjöl­skyld­ur.

Við mót­un stefn­unn­ar var áhersla lögð á að hags­mun­ir barna yrðu ávallt hafðir í fyr­ir­rúmi og að við stefnu­mót­un í mála­flokkn­um væri mótuð heild­ar­sýn, sem tæki mið af sjón­ar­horni allra aðila sem koma að mál­efn­um barna og fjöl­skyldna, ekki síst barn­anna sjálfra.

Mark­mið stefn­unn­ar er að inn­leiða verklag og ferla sem tryggja jafn­ræði og mark­vissa þátt­töku barna og ung­menna inn­an stjórn­sýsl­unn­ar, aukið sam­starf milli op­in­berra aðila með vel­ferð barna að leiðarljósi, tryggja mark­visst verklag við hags­muna­mat út frá rétt­ind­um og vel­ferð barna, auk heild­stæðrar fram­kvæmd­ar rétt­inda barna. Smíðuð verður aðgerðaáætl­un þar sem til­lög­urn­ar verða út­færðar nán­ar, skýr rammi sett­ur utan um fram­kvæmd aðgerða, með tíma­sett­um, kostnaðarmetn­um og af­mörkuðum mark­miðum. Stefnt er að birt­ingu aðgerðaáætl­un­ar­inn­ar und­ir árs­lok 2020.

Til­lög­urn­ar sem kynnt­ar eru í stefn­unni varða alla aðila er fara með stefnu­mót­un, fram­kvæmdaaðila þjón­ustu og aðra aðila sem taka ákv­arðanir er varða börn, hvort sem er inn­an ráðuneyta, stofn­ana eða sveit­ar­fé­laga.

Það er mikið fagnaðarefni að stefn­an um Barn­vænt Ísland sé nú kom­in í sam­ráðsgátt­ina. Stefn­an er mik­il­væg­ur áfangi í þeirri góðu vinnu sem nú er unn­in í mál­efn­um barna en við erum að gera mikl­ar breyt­ing­ar í mál­efn­um barna og fjöl­skyldna, þar sem mark­miðið er að gera Ísland að enn betri stað fyr­ir börn.

Stefn­an verður í sam­ráðsgátt stjórn­valda til og með 26. júní nk. og ég hvet alla til að kynna sér stefn­una, koma á fram­færi ábend­ing­um og til­lög­um og taka áfram þátt í að móta framtíðina fyr­ir börn­in okk­ar!

Ásmund­ur Ein­ar Daðason, fé­lags- og barna­málaráðherra.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 10. júní 2020.

Categories
Greinar

Störf án staðsetningar

Deila grein

09/06/2020

Störf án staðsetningar

Fjar­vinna, eða starf án staðsetn­ing­ar, snýst ekki um að vinna heima á nátt­föt­un­um eða hafa ekki sam­skipti við ann­an en kött­inn á heim­il­inu. Með auk­inni sam­skipta­tækni og há­hraðafjar­skipta­teng­ing­um um allt land skap­ast tæki­færi til að starfa við marg­vís­leg störf víðar en inn­an fyr­ir­fram ákveðinna veggja. Covid-19-veir­an kipp­ir okk­ur hraðar inn í fjórðu iðnbylt­ing­una. Stór tæknifyr­ir­tæki eins og Google sjá fyr­ir sér að starfs­mannaaðstaða verði sí­fellt minni kostnaður af upp­bygg­ingu fyr­ir­tæk­is­ins, þrátt fyr­ir að starfs­mönn­um fjölgi. Yfir 95% starfs­manna Face­book vinna nú heima hjá sér í Covid-fár­inu en nærri 50 þúsund starfs­menn vinna hjá fyr­ir­tæk­inu.Kost­ir fjar­vinnu eru marg­ir. Bú­seta er ekki leng­ur skil­yrði fyr­ir því að velja sér störf við hæfi og því er hægt að velja sér bú­setu út frá fleiri þátt­um en at­vinnu. Fjar­vinna get­ur líka veitt fólki með fötl­un aðgang að fleiri val­kost­um til at­vinnu. Með auk­inni fjar­vinnu er líka dregið úr lofts­lags­meng­un þegar ferðum fækk­ar til og frá vinnustað. Vissu­lega geta líka verið ókost­ir við fjar­vinnu, þá kannski einna helst að hætta er á að fólk ein­angrist fé­lags­lega og liðsandi meðal starfs­manna verði minni.

Varn­ir, vernd og viðspyrna er yf­ir­skrift á aðgerðaáætl­un stjórn­valda við þeirri stöðu sem við stönd­um frammi fyr­ir nú. Það er mik­il­vægt hverju sam­fé­lagi að halda uppi þrótt­miklu og fjöl­breyttu at­vinnu­lífi. Nýt­um reynslu síðastliðinna mánaða til góðs. Við för­um aldrei tvisvar yfir sama læk­inn. Það er svo sann­ar­lega tími til að virkja mannauðinn á öllu land­inu. Við höf­um allt til staðar; vilj­ann, mannauðinn og tækn­ina. Sam­göng­ur fara batn­andi og með allt þetta að vopni mun­um við ná viðspyrnu á ný.

Halla Signý Kristjánsdóttir, alþingismaður Fram­sókn­ar­ í Norðvesturkjördæmi.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 9. júní 2020.